Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Older Conferences

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

More ...

 


Φεβρουάριος 2005                               Τεύχος 307

Επενδύσεις σε θέματα τέχνης


Παπαθανασίου Σπύρος, Οικονομολόγος MSc, CPE
Μπουρλετίδης Κωνσταντίνος, Οικονομολόγος MSc, CPE
Είναι κοινός τόπος είναι ότι οι αποδόσεις που προσφέρει η αγορά έργων τέχνης στην παρούσα συγκυρία είναι υψηλές. Ακολούθως, οι τιμές των έργων τέχνης κινούνται διαρκώς ανοδικά. Παράλληλα, υπάρχει μεγαλύτερη ρευστότητα σε αυτή την αγορά, αφού αυξάνονται τόσο οι δημοπρασίες όσο και το συναλλακτικό ενδιαφέρον σε αυτές. Επίσης, προσδιοριστικό στοιχείο τόσο του συλλεκτικού όσο και του επενδυτικού ενδιαφέροντος στην εν λόγω αγορά είναι η ποιότητα των έργων η οποία έχει βελτιωθεί αισθητά.
Ειδικότερα, παρατηρώντας το γράφημα του δείκτη Artprice Global διαφαίνεται ότι οι τιμές των έργων τέχνης την τελευταία πενταετία έχουν εκτοξευτεί σε πολύ υψηλά επίπεδα, γεγονός που καθιστά τη συγκεκριμένη αγορά ένα επιπλέον «όπλο» στην επενδυτική φαρέτρα κάθε διαχειριστή χαρτοφυλακίου.
Ιστορικά, η επένδυση σε έργα τέχνης αφορά μια τάση επιστροφής στις εμπράγματες αξίες, όταν η εμπιστοσύνη σε διαπραγματεύσιμους τίτλους στα χρηματιστήρια (π.χ. μετοχές) περιορίζεται. Στατιστικά, η έντονα ανοδική πορεία των τιμών σε έργα τέχνης πραγματοποιείται κοντά στο τέλος της ανοδικής κούρσας των μετοχών. Επιπλέον, ο προσανατολισμός στα έργα τέχνης ακολουθεί χρονικά, με υστέρηση, την έντονη αύξηση των τιμών στα ακίνητα και συντελείται λίγο αργότερα από την κίνηση των εμπορευμάτων.
Η συγκεκριμένη αγορά «κινείται» τόσο από τους συλλέκτες όσο και από τους επενδυτές. Αποτέλεσμα του αυξημένου ενδιαφέροντος για επενδύσεις σε έργα τέχνης είναι η δημιουργία των πρώτων art funds. Τα art funds είναι χαρτοφυλάκια που επενδύουν στις διάφορες μορφές τέχνης. Ωστόσο, η επένδυση στην τέχνη δεν είναι νέα. Το συνταξιοδοτικό ταμείο των βρετανικών σιδηροδρόμων κατά το 1974 επένδυσε σε χαρτοφυλάκιο που περιλάμβανε έργα τέχνης αξίας περισσοτέρων των 75 εκατ. δολ., το οποίο και ρευστοποίησε στη διάρκεια της κρίσης του 1990, με μέση ετήσια απόδοση μεγαλύτερη κατά 13% από την αντίστοιχη του μετοχικού της χαρτοφυλακίου. Πρόσφατα, στη Μ. Βρετανία και στις Η.Π.Α. ανακοινώθηκε η δημιουργία τριών νέων art funds. Για το 2005, η εταιρία Fernwood Art Investment, με έδρα τη Νέα Υόρκη, σκοπεύει να δημιουργήσει αμοιβαία κεφάλαια που θα διαχειρίζονται επενδυτικά χαρτοφυλάκια έργων τέχνης. Οι περισσότερες τράπεζες στην Αμερική διαθέτουν γραφείο συμβούλων για επενδύσεις σε έργα τέχνης. Η τάση αυτή στην Αμερική εισήλθε από τη Γηραιά Ήπειρο ένα χρόνο περίπου νωρίτερα. 
Η αναπτυσσόμενη, πλέον, αγορά έργων τέχνης λειτουργεί σε όρους των άλλων αγορών (μετοχών, νομισμάτων, εμπορευμάτων κ.λπ.), αλλά με κάποιες ιδιομορφίες. Ως επένδυση θεωρείται σημαντικά αποδοτική. Οι παράγοντες που την επηρεάζουν είναι κατά τεκμήριο μακροοικονομικοί (επιτόκια, πληθωρισμός κ.λπ.). Παράλληλα, η συγκεκριμένη αγορά λειτουργεί στα πλαίσια του παγκόσμιου οικονομικού κύκλου (ανοδικός κύκλος, ύφεση). Οι διάφοροι εξωγενείς παράγοντες, όπως παγκόσμιες καταστροφές, πλημμύρες, σεισμοί, πόλεμοι, εισβολές, τρομοκρατικές απειλές, επηρεάζουν ευθέως την αγορά έργων τέχνης. Μια μικρή αναδρομή σε περιόδους υψηλής οικονομικής ανάπτυξης και παράλληλης ανάπτυξης της συγκεκριμένης αγοράς θα μας πείσει για την άμεση αλληλεξάρτησή τους. Μια καλή οικονομική συγκυρία δίνει τη ρευστότητα στην εν λόγω αγορά με τρόπο που αυξάνεται η ζήτηση των έργων και οι πωλητές έργων φέρνουν στην αγορά νέα έργα. Παράλληλα, η περιορισμένη προσφορά έργων αυξάνει τις τιμές και πυροδοτείται η ανοδική διαδικασία της αγοράς.
Οι εξελίξεις, λοιπόν, στις υπόλοιπες αγορές επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την αγορά έργων τέχνης. Επιπροσθέτως, η αγορά συναλλάγματος έχει σημαντικό ρόλο, δεδομένου του ότι π.χ. η σημαντική αύξηση του ευρώ έναντι του δολαρίου, που συντελείται τα τελευταία έτη, αυξάνει την ελκυστικότητα των έργων τέχνης που δημοπρατούνται στην Αμερική προς όφελος των Ευρωπαίων συλλεκτών και επενδυτών. Επιπλέον, οι προσδοκίες για διατήρηση ή όχι της ανοδικής τάσης των τιμών συντηρούν ή όχι το επενδυτικό ενδιαφέρον.
Αξιοπρόσεκτο χαρακτηριστικό της παρούσας συγκυρίας της αγοράς έργων τέχνης είναι η αυξημένη ζήτηση για έργα «νέων καλλιτεχνών» (γεννημένοι μετά το 1940). Τα έργα των «νέων καλλιτεχνών» διαπραγματεύονται σε τιμές κάτω από τα 10.000 δολ., γεγονός που παρέχει τη δυνατότητα για δυναμικότερη αύξηση των τιμών των έργων αυτών. Η παραπάνω προοπτική είναι καταλυτική, διότι προσφέρει επιπλέον ρευστότητα στην αγορά. Αυτό γίνεται γιατί τα έργα των «νέων καλλιτεχνών» έχουν χαμηλότερες τιμές από τους κλασικούς, όπως ο Πικάσο. Συνεπώς, εισέρχονται στη συγκεκριμένη αγορά νέοι επενδυτές – συλλέκτες, με χαμηλότερη οικονομική δυνατότητα και, εν ολίγοις, το μέγεθος της αγοράς αυξάνεται.
Άλλο χαρακτηριστικό της αγοράς έργων τέχνης είναι ότι και αυτή, όπως η αγορά μετοχών, έχει τα δικά της «blue chips». Στην προσκείμενη περίπτωση υπάρχουν τάσεις – μόδες οι οποίες αφορούν σχολές τέχνης. Παρατηρώντας τον παρακάτω πίνακα διαπιστώνουμε ότι σύμφωνα με το Artprice, τη μεγαλύτερη αύξηση σε επίπεδο ζήτησης και τιμών κατά την περίοδο 1990 – 2004 παρουσίασαν η σχολή του Hudson River (+248%), ο Αμερικανικός Εξπρεσιονισμός (+164%), η Pop Art (+123%) και η Αμερικανική Αφηρημένη Τέχνη (+85%).
Η επένδυση σε έργα τέχνης αποτελεί στοιχείο διασποράς του κινδύνου. Ο επενδυτής, που μπορεί να είναι ένα μεμονωμένο άτομο, αλλά και μια επιχείρηση, λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο και την απόδοση και μετά αποφασίζει αν θα αναλάβει ή θα απορρίψει το επενδυτικό έργο το οποίο και εξετάζει. Οι επιχειρήσεις, λοιπόν, αλλά και οι επενδυτές κατανέμουν τα κεφάλαιά τους σε διαφορετικές επενδύσεις. Η διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου, γενικώς, επιτυγχάνεται μέσω της συμμετοχής πολλών και διαφορετικών επενδυτικών επιλογών στο χαρτοφυλάκιο. Καθώς προσθέτουμε επενδυτικά στοιχεία όπως έργα τέχνης στο χαρτοφυλάκιο, ο συνολικός κίνδυνος μειώνεται. Ο στόχος αυτής της διαφοροποίησης είναι η μείωση του κινδύνου που συνεπάγονται τα επενδυτικά έργα και η ταυτόχρονη διατήρηση της μέσης απόδοσης σε επιθυμητά επίπεδα. Αντικειμενικός στόχος της διαφοροποίησης δεν είναι να ελαττωθεί η διασπορά ανά περιουσιακό στοιχείο, αλλά να επιτευχθεί ο καλύτερος συνδυασμός των αποδόσεων και των κινδύνων.
Η επένδυση σε έργα τέχνης οδηγεί σε εξομάλυνση του συνολικού ρίσκου, αφού συνήθως συσχετίζεται αρνητικά με άλλα επενδυτικά προϊόντα, όπως οι μετοχές, τα ομόλογα κ.λπ. Στην περίπτωση αυτή, ο κίνδυνος του χαρτοφυλακίου δεν εξαρτάται μόνο από τις επιμέρους αξίες των επενδύσεων, αλλά και από τη μεταξύ τους σχέση. Τα περισσότερα επενδυτικά μέσα (π.χ. μετοχές), από μόνα τους, μεταβάλλονται περισσότερο από την αγορά (δείκτες), αυτό σημαίνει ότι το ρίσκο του χαρτοφυλακίου δεν αντιπροσωπεύεται από το σωρευμένο ρίσκο των μεμονωμένων ενεργητικών. Αυτό επίσης σημαίνει ότι το ρίσκο ελαττώνεται με τη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου, την αύξηση δηλαδή του αριθμού των αξιών που περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο.  
Μειονέκτημα για την αγορά των έργων τέχνης είναι η έλλειψη ρευστότητας που χαρακτηρίζει την αγορά. Η αγορά αυτή, παρά το γεγονός ότι συνδέεται με την πορεία των άλλων (μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα, νομίσματα κ.λπ.) έχει τη δική της, αυτοτελή δυναμική. Επομένως, παρά το γεγονός ότι επηρεάζεται από τη γενικότερη οικονομική συγκυρία, διατηρεί και τα δικά της εγγενή χαρακτηριστικά, που έχουν να κάνουν με την παγκόσμια κουλτούρα, τη ροπή προς την τέχνη, το επίπεδο του πολιτισμού, αλλά και της «μόδας» που κυριαρχεί την κάθε περίοδο. Παρόλα αυτά, η αγορά αυτή μοιάζει με την αγορά των εμπορευμάτων στο εξής χαρακτηριστικό: σε περιόδους οικονομικής καχεξίας τα έργα τέχνης αντιπροσωπεύουν εμπράγματες αξίες που διατηρούν την καλλιτεχνική τους αξία και την αξία χρήσης τους ως πολιτιστικά έργα.

  Περιεχόμενα
¶ποψη: Ο συντελεστής «beta» μιας μετοχής. Η ερμηνεία του συντελεστή
¶ρθρο: ΚΥΠΡΙΑΚΟ: Η ώρα των μονοσήμαντων τοποθετήσεων
¶ρθρο: ΟFFSHORING: Η νέα τάση στους μεγαλύτερους παγκόσμιους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς
¶ρθρο: Επενδύσεις σε θέματα τέχνης
Αφιέρωμα: Επιχειρήσεις Δημοσίου: Στόχος η μεγιστοποίηση της αξίας τους
Αφιέρωμα: Call Centers Ένας θεσμός που κερδίζει συνεχώς μερίδια
Editorial: Λείπει το όνειρο, το φως και το δοξάρι...
Επενδύσεις: Συνεχίζεται η συσσώρευση
Επενδύσεις: Η Σοφοκλέους μετά το front running
Ευρωπαΐκή Πίστη: Κερδίζει δίκτυα και μερίδια αγοράς
Επενδύσεις: Το νέο στοίχημα των κερδοσκόπων
Επενδύσεις: Αναζητούνται νέα επίπεδα στήριξης
Επενδύσεις: Η θεωρητική καμπύλη των spot επιτοκίων

 Όροι και προϋποθέσεις του site