Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Older Conferences

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

More ...

 


Απρίλιος 2008                              

ΕΡΕΥΝΑ


Νοτιοανατολική Ευρώπη:
Ευνοϊκή οικονομική συγκυρία,
θετικές επενδυτικές προοπτικές


Επισκόπηση μακροοικονομικών και χρηματοοικονομικών εξελίξεων στις: Αλβανία, Βουλγαρία, ΠΓΔΜ, Ρουμανία, Σερβία και Τουρκία



Του Στέφανου Κοτζαμάνη


Στο πλαίσιο του ενδιαφέροντος της Εθνικής Τράπεζας για επέκταση των δραστηριοτήτων της στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και Μεσογείου, με στόχο την ανάδειξή της σε περιφερειακή δύναμη, το τμήμα μελετών της τράπεζας συνέταξε την παρούσα έρευνα - επισκόπηση, η οποία παρουσιάζει ενδιαφέρον γενικότερα για τους οικονομικώς και επενδυτικώς δρώντες.


Διατηρείται η θετική δυναμική
Το 2007, συνεχίστηκε η θετική πορεία των μακροοικονομικών μεγεθών των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΝΑΕ-5: Αλβανία, Βουλγαρία, ΠΓΔΜ, Ρουμανία και Σερβία) και της Τουρκίας.
Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομικής δραστηριότητας στις χώρες της ΝΑΕ-5 διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα, αν και χαμηλότερα του αντίστοιχου του προηγούμενου έτους (εκτίμηση για αύξηση του ΑΕΠ κατά 6,2% έναντι 6,9% το 2006) παρά τις επιδράσεις της σοβαρής ξηρασίας, η οποία επηρέασε όλη την περιοχή της ΝΑ Ευρώπης. Το ίδιο ισχύει και για την Τουρκία (αύξηση του ΑΕΠ κατά 4,5% έναντι 6,9% το 2006) λόγω της εφαρμογής ιδιαίτερα περιοριστικής νομισματικής πολιτικής. Ο υψηλός ρυθμός ανάπτυξης αντικατοπτρίζει, και στις δύο περιπτώσεις, τη συστηματική εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της περιοχής καθώς και την ενίσχυση της τραπεζικής διαμεσολάβησης.
Ο πληθωρισμός αυξήθηκε στις χώρες της ΝΑΕ-5 το δεύτερο εξάμηνο του 2007. Συγκεκριμένα, ο πληθωρισμός αυξήθηκε στις χώρες της ΝΑΕ-5 (7,9% το 2007 από 5,2% το 2006), ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης της εγχώριας ζήτησης αλλά κυρίως εξαιτίας της σοβαρής ξηρασίας και της αύξησης των τιμών του πετρελαίου και των τροφίμων - κατά 10,4% και 15,1%, αντίστοιχα το 2007. Αντίθετα, ο πληθωρισμός σημείωσε μικρή επιβράδυνση στην Τουρκία (8,4% το 2007 από 9,7% το 2006), κυρίως ως αποτέλεσμα της εφαρμογής περιοριστικής νομισματικής πολιτικής.


Έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών
Κατ' ουσίαν η μόνη αρνητική εξέλιξη στις χώρες της ΝΑΕ-5 είναι η επιδείνωση του υψηλού ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ως ποσοστό του ΑΕΠ από 11,2% σε 15,2% το 2007. Η διεύρυνση του ελλείμματος οφείλεται κυρίως στην αύξηση της εγχώριας ζήτησης, τον ιδιαίτερα υψηλό ρυθμό πιστωτικής επέκτασης (57,5% το 2007) και την απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και των άλλων εμπορευμάτων διεθνώς.
Σε αντίθεση με τις χώρες της ΝΑΕ-5, στην Τουρκία το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, ως ποσοστό του ΑΕΠ, μειώθηκε (από 6% σε 5,7% το 2007) λόγω του υψηλού ρυθμού αύξησης των εξαγωγών, σε συνδυασμό με την επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης και, ως εκ τούτου, των εισαγωγών.
Παρά τη συνεχιζόμενη διεθνή κρίση ρευστότητας που άρχισε τον περασμένο Αύγουστο, το μεγαλύτερο μέρος του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών χρηματοδοτήθηκε από αυξημένη εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων (ποσοστό κάλυψης 52% στις χώρες της ΝΑΕ-5 και στην Τουρκία), ένδειξη της υψηλής ελκυστικότητας και ανταγωνιστικότητας των ανωτέρω οικονομιών.
Ως εκ τούτου, το καθαρό εξωτερικό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ διαμορφώθηκε σε χαμηλά επίπεδα (22,3% και 21,5%, αντίστοιχα). Παρότι οι οικονομίες της περιοχής βεβαίως είναι πιο ευάλωτες στην σημερινή συγκυρία, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η πειθαρχία τους στην εφαρμογή της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις τους δίνουν μία επιπλέον ασπίδα προστασίας και δεν προβλέπουμε διαταραχές στις ισοτιμίες αυτών των χωρών.


Θετικές προοπτικές για το 2008
Κατά το 2008, σε συνθήκες διεθνούς νομισματικής συγκράτησης, βασική προτεραιότητα αλλά και πρόκληση της οικονομικής πολιτικής είναι η διατήρηση περιοριστικής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής με στόχο τη μείωση του διευρυνόμενου ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και των αυξανόμενων πληθωριστικών πιέσεων.
Το 2008, τα μακροοικονομικά δεδομένα των χωρών της ΝΑΕ-5 και της Τουρκίας αναμένεται να διατηρηθούν σταθερά παρά τη συνεχιζόμενη διεθνή επιβράδυνση και τις συνθήκες πιστωτικής συγκράτησης. Ειδικότερα, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στις χώρες ΝΑΕ-5 αναμένεται να διατηρηθεί στα επίπεδα του προηγούμενου έτους (6,1%) δεδομένου ότι η ανάκαμψη της γεωργίας προβλέπεται να αντισταθμίσει την επίπτωση από την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας στην ευρωζώνη - κύριου εμπορικού εταίρου της περιοχής.
Στην Τουρκία αναμένεται ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας (πρόβλεψη για αύξηση του ΑΕΠ κατά 5%) ως αποτέλεσμα της ενίσχυσης της εγχώριας ζήτησης λόγω και της νομισματικής χαλάρωσης - το βασικό επιτόκιο προβλέπεται να μειωθεί κατά περίπου 350 μονάδες βάσης μεταξύ Σεπτεμβρίου 2007 και Δεκεμβρίου 2008 κοντά στο 14%.
Ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί σημαντικά τόσο στις χώρες της ΝΑΕ-5 όσο και στην Τουρκία, μέσω της εφαρμογής της κατάλληλης νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, αλλά και των θετικών αποτελεσμάτων λόγω της σοβαρής ξηρασίας του προηγούμενου έτους και των υψηλών διεθνών τιμών του πετρελαίου και των άλλων εμπορευμάτων. Ήδη, στο δεύτερο εξάμηνο του 2007, με αρνητικές τις προοπτικές για τον πληθωρισμό, ορισμένες κεντρικές τράπεζες προχώρησαν άμεσα σε μέτρα νομισματικής και πιστωτικής συγκράτησης. Ο πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί στο τέλος του έτους σε 7,6% στις χώρες της ΝΑΕ-5 και 6,8% στην Τουρκία.
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει η «Αχίλλειος πτέρνα» της ΝΑΕ-5 και της Τουρκίας και κατά το 2008. Ειδικότερα, αναμένεται μικρή μεταβολή του ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών τόσο στις χώρες της ΝΑΕ-5 όσο και στην Τουρκία (σε 14,7% του ΑΕΠ και 6%, αντίστοιχα). Το 50% του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να καλυφθεί και πάλι από εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Σημειώνεται ότι οι εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων προβλέπεται να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα παρά τη μειωμένη διάθεση των επενδυτών για ανάληψη επενδυτικού κινδύνου στις αναδυόμενες αγορές.
Οι μακροοικονομικές προοπτικές της ΝΑΕ-5 και της Τουρκίας παραμένουν ευνοϊκές, με ανταγωνιστικά επίπεδα μισθών (π.χ. στην Βουλγαρία οι μισθοί είναι περίπου το 1/10 των αντίστοιχων στην Ευρώπη), υψηλά επίπεδα μορφώσεως του εργατικού δυναμικού, σχετικά ευέλικτες οικονομίες και πολύ χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές για ιδιώτες και επιχειρήσεις -10% στην Αλβανία, Βουλγαρία, ΠΓΔΜ, και Σερβία, 16% στη Ρουμανία και 20% στην Τουρκία.


Οι τράπεζες στηρίζουν την ανάπτυξη
Παρά την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας και τα υψηλά επιτόκια, σημειώθηκε αύξηση της τραπεζικής διαμεσολάβησης στις χώρες τις ΝΑΕ-5 λόγω αφενός, της άρσης των μέτρων περιορισμού της πιστωτικής επέκτασης στις αρχές του 2007, στα δύο νέα κράτη μέλη της ΕΕ, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, και αφετέρου, της γενικότερης ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα.
Πράγματι, το παρελθόν έτος, σημειώθηκαν υψηλοί ρυθμοί αύξησης των τραπεζικών καταθέσεων και χορηγήσεων, 36,1% και 57,5%, αντίστοιχα, ενώ ο λόγος των καταθέσεων και των χορηγήσεων προς το ΑΕΠ αυξήθηκε περαιτέρω σε 37,3% και 41,1%, αντίστοιχα. Ειδικότερα, οι χορηγήσεις προς τα νοικοκυριά παραμένουν η κινητήρια δύναμη της πιστωτικής δραστηριότητας (αύξηση 74,1%), με αποτέλεσμα την ενίσχυση του μεριδίου τους, ως προς το ΑΕΠ, στο 18% στο τέλος του 2007 από μόλις 1,3% το 2001.
Σημειώνεται ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο ανάπτυξης των τραπεζικών εργασιών, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ο χαμηλός βαθμός χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης σε σύγκριση με την Ελλάδα και την υπόλοιπη ευρωζώνη. Ο λόγος χορηγήσεων προς ΑΕΠ έφτασε το 2007 στο 94% και 104% στην Ελλάδα και την ευρωζώνη, αντίστοιχα.


Πολλά υποσχόμενη η Τουρκία
Η τραπεζική διαμεσολάβηση παρουσίασε μικρή μόνο αύξηση στην Τουρκία κατά το 2007, λόγω της διατήρησης υψηλών επιτοκίων δανεισμού και αποδόσεων των κρατικών χρεογράφων. Πράγματι, το παρελθόν έτος χαρακτηρίστηκε από σχετικά μέτριους ρυθμούς αύξησης των τραπεζικών καταθέσεων και χορηγήσεων, 14,6% και 26,1%, αντίστοιχα, ενώ ο λόγος των καταθέσεων και των χορηγήσεων προς το ΑΕΠ έφτασε στο τέλος του 2007 στο 39,3% και 30,2%.
Κατά τα προσεχή έτη, αναμένεται περαιτέρω ενίσχυση της τραπεζικής διαμεσολάβησης, λόγω της ενίσχυσης του ανταγωνισμού, ιδιαίτερα μετά την είσοδο ξένων τραπεζών στη χώρα (Citigroup, BNP Paribas, Dexia, EFG Eurobank, Fortis, General Electric Corporate Finance, HSBC, ING, NBG, Rabobank), αλλά και της ψήφισης, το Φεβρουάριο του 2007, του νέου νόμου για την κτηματική πίστη, ο οποίος αναμένεται να δώσει ώθηση στα στεγαστικά δάνεια.
Σημειώνεται ότι η αγορά της Τουρκίας παρουσιάζει χαμηλό βαθμό χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης σε σύγκριση με την Ελλάδα και την ευρωζώνη - λόγος χορηγήσεων προς ΑΕΠ 30% έναντι 94% στην Ελλάδα και 104% στην ευρωζώνη. Ειδικότερα, η λιανική τραπεζική βρίσκεται ακόμα στα πρώτα βήματα και κατά συνέπεια υπάρχει μεγάλο περιθώριο ανάπτυξης - ο λόγος των δανείων στα νοικοκυριά προς το ΑΕΠ έφτασε το 10,7% στην Τουρκία έναντι 45% στην Ελλάδα και 54,4% στην ευρωζώνη.


 

  Περιεχόμενα
Editorial: Διώχνοντας επενδύσεις και υπονομεύοντας το μέλλον μας!
Επενδύσεις - Προτάσεις αγοράς
Στιγμές από τη Σοφοκλέους
Αφιέρωμα - Δανειακά προϊόντα
Αφιέρωμα - Συνεδριακός Τουρισμός
Άρθρο - Συνέδριο CEO & CSR 2008:
Άρθρο - Προσοχή στις "παγίδες" των δεικτών
Φάκελοι
Euromoney: Δομημένα Προϊόντα
Euromoney: Το πρώτο equity fund της Τουρκίας
Επενδυτικά θέματα
Παρουσίαση: Τα Α/Κ της Pictet στην Ελλάδα μέσω της Alpha Private Bank
Έρευνα - Νοτιοανατολική Ευρώπη: Ευνοϊκή οικονομική συγκυρία,θετικές επενδυτικές προοπτικές
Επενδύσεις - Διεθνείς αγορές εμπορευμάτων
Άρθρο: Η αγορά του φυσικού αερίου
Στα ενδότερα της οδού Σοφοκλέους
Marketing & Επικοινωνία
Νέα της αγοράς
Μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου...

 Όροι και προϋποθέσεις του site