Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Older Conferences

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

More ...

 


Ιούλιος - Αύγουστος 2006                               Τεύχος 323

Ελλάδα-Κύπρος: Το άτυπο ενιαίο οικονομικό δόγμα


Μπορεί αυτό που συμφωνήθηκε μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου να ήταν το «Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα» αλλά, στην πράξη, υλοποιείται ολοένα και περισσότερο το άτυπο «ενιαίο οικονομικό δόγμα»


Οι επενδύσεις που γίνονται από επιχειρήσεις της μιας χώρας στην άλλη. Οι εμπορικές και οι τουριστικές σχέσεις που βελτιώνονται συνεχώς.
Η επικείμενη υλοποίηση της Κοινής Πλατφόρμας μεταξύ του Χρηματιστηρίου της Αθήνας και του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου.
Οι ένθεν και ένθεν επιχειρηματικές κινήσεις, με ενδεικτικό παράδειγμα την επέκταση των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα και την υποβολή δημόσιας πρότασης από την πλευρά της Τράπεζας Κύπρου με σκοπό την εξαγορά της Εμπορικής Τράπεζας.
Η σύσφιξη των οικονομικών σχέσεων γίνεται σε μια περίοδο όπου η πορεία της κυπριακής οικονομίας είναι σαφώς ικανοποιητική: υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, μακροοικονομικοί δείκτες εντός των ορίων του Μάαστριχτ, υψηλό μέσο βιοτικό επίπεδο και αναμενόμενη είσοδος στη ζώνη του ευρώ από την 1η Ιανουαρίου του 2008.
Σε μια εποχή που πολλές οικονομικές δραστηριότητες μεταφέρονται προς περιοχές χαμηλού εργατικού κόστους, στρατηγική ανάπτυξης της Κύπρου είναι πλέον:


ν Η έμφαση στον ποιοτικό τουρισμό (που αποτελεί και τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας) μέσα από αναβάθμιση όλων των υποδομών.
ν Η καθιέρωση της Κύπρου σε ένα κέντρο υπηρεσιών της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, σε τομείς όπως η παιδεία, η υγεία, οι τηλεπικοινωνίες, κ.λπ.
ΙΣΧΥΡΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΠΤΩΣΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΟΣ
Η κυπριακή οικονομία πέτυχε αξιοσημείωτη πρόοδο το 2005. Παρουσίασε ικανοποιητική ανάπτυξη, διατήρηση της απασχόλησης σε υψηλό επίπεδο και χαμηλό πληθωρισμό. Επίσης το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε σε 2,4% του ΑΕΠ. Ως επακόλουθο των πολύ καλών επιδόσεων της κυπριακής οικονομίας, η Κύπρος κατόρθωσε να ενταχθεί στο Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών ΙΙ. Το 2006 θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την κυπριακή οικονομία. Αυτό το χρόνο θα κριθεί η ετοιμότητά της να ενταχθεί στην Ευρωζώνη.
Κεντρικό σημείο της οικονομικής πορείας είναι η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος από το 6,3% του ΑΕΠ το 2003 κάτω από 2,5% το 2005 και με προοπτική περαιτέρω μείωσης κάτω από 2% το 2006, χωρίς επιβολή πρόσθετης φορολογίας, καθώς και το όραμα του Υπουργείου που εμπερικλείεται στο δίπτυχο ανταγωνιστική οικονομία, για την ευημερία του πολίτη και άνοδος βιοτικού επιπέδου μέσω ψηλών ρυθμών ανάπτυξης και απασχόλησης.
Το δημόσιο χρέος από το 71,7% του ΑΕΠ που ήταν το 2003 στο 70,3% το 2005 με προοπτική περαιτέρω μείωσής του στο 67% το τρέχον έτος, ενώ μπορεί μέχρι το 2007 να κατέβει μέχρι και το 60%, αφού η Κύπρος μπορεί να ξοφλήσει ένα μεγάλο μέρος του χρέους της μέσω ενός προεξοφλητικού ταμείου στο οποίο συνεισφέρει κάθε χρόνο.
Στο έργο του Υπουργείου για το 2005, εντάσσεται επίσης η αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης στο 4% του ΑΕΠ το 2005, το κατά κεφαλή εισόδημα που έφθασε σε μονάδες αγοραστικής δύναμης στο 84% του μέσου όρου της ΕΕ, από 75% το 2002, ποσοστό που είναι ψηλότερο από χώρες όπως η Ελλάδα και Πορτογαλία, αλλά και από την αντίστοιχη τιμή όλων των νέων κρατών μελών της ΕΕ.
''Συμπερασματικά τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται τόσο διεθνώς όσο και από την ΕΕ δείχνουν ότι οι Κύπριοι απολαμβάνουν ένα πολύ ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο'', είπε ο Υπουργός Οικονομικών κ. Μιχάλης Σαρρής, επισημαίνοντας πως παρά την πολιτική οικονομικής περισυλλογής, οι αναπτυξιακές δαπάνες από 250 εκατ. που ήταν το 2002 ανήλθαν σε 320 περίπου εκατ. λίρες το 2005, με το ποσοστό υλοποίησής τους να ανέρχεται σε 76% από το μέσο όρο του 65% που ήταν τα προηγούμενα χρόνια.
Όπως είπε ο κ. Σαρρής, τα σημερινά δεδομένα δείχνουν μια εύρωστη οικονομία με ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, σχεδόν πλήρη απασχόληση, χαμηλό πληθωρισμό και επιτόκια, καθώς και εντυπωσιακή, όπως τη χαρακτήρισε, μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, κάτι που οφείλεται στη δημοσιονομική πειθαρχία, στην επιχειρηματικότητα και στην εργατικότητα του Κύπριου.
''Είμαστε αποφασισμένοι να παραμείνουμε προσηλωμένοι σε αυτό τον τρίπτυχο συνεταιρισμό'', τόνισε ο Υπουργός Οικονομικών, προσθέτοντας πως ''μέσω της δημοσιονομικής πειθαρχίας έχουμε βάλει στέρεες βάσεις για ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και αναβάθμιση του κοινωνικού ρόλου του κράτους''.
Για τον τρέχον έτος, ο κ. Σαρρής είπε πως ''θα είναι κρίσιμο αφού θα αξιολογηθεί η ετοιμότητα της Κύπρου για ένταξη στην Ευρωζώνη''.
Κληθείς να σχολιάσει τη θέση του ΑΚΕΛ για αναβολή της ένταξης στην ΟΝΕ το 2008 και την προσφορά περισσότερων κοινωνικών παροχών, ο κ. Σαρρής απάντησε ότι ''μπορούμε να πείσουμε ότι θα εξασκούμε μια γενναιόδωρη κοινωνική πολιτική ανεξάρτητα από την προσήλωσή μας στον στόχο της ένταξης στο Ευρώ το 2008 και πιστεύουμε ότι με αυτό τον τρόπο τελικά όλοι θα πειστούν να ακολουθήσουν την πολιτική απόφαση όλης της κυβέρνησης να μπούμε στο Ευρώ το 2008''.
Διαβεβαίωσε εξάλλου ότι ''η σχέση της κυπριακής λίρας με το Ευρώ είναι τέτοια που θα αποφευχθούν οι στρογγυλοποιήσεις και οι αυξήσεις των τιμών, όπως έγινε και στην Ιρλανδία''.
Σε ερώτηση αν οι παράγοντες που συνέτειναν στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος θα συνεχιστούν και το 2006, ο κ. Σαρρής είπε πως η φοροεισπρακτική ικανότητα του κράτους έχει βοηθηθεί από τη φορολογική αμνηστία τη διετία 2004 - 2005 με σημαντικά έσοδα, αλλά τόνισε ότι η αύξηση της φοροεισπρακτικής ικανότητας θα συνεχιστεί και στο μέλλον με το πρόγραμμα τιτλοποίησης κατοικιών και διαμερισμάτων που θα επιφέρει σημαντικά έσοδα.
Είπε ακόμη ότι σε σχέση με την τιτλοποίηση υπάρχει μια μεγάλη λίστα αναμονής η οποία για τα επόμενα 2-3 χρόνια θα αποτελεί ''μια σημαντική πηγή εσόδων'', προσθέτοντας ότι αυτό το πρόγραμμα θα συνεχίζεται κάθε χρόνο, αφού ο τομέας των κατασκευών είναι από τους πιο ανθηρούς της οικονομίας.
''Η φοροεισπρακτική ικανότητα του κράτους θα συνεχίζεται λόγω ψηλού ρυθμού ανάπτυξης. Εμείς πιστεύουμε ότι θα έχουμε ένα 8 με 10% αύξηση των εσόδων κάθε χρόνο'', είπε, σημειώνοντας πως η σταθερή αύξηση των εσόδων σε συνδυασμό με την ιεράρχηση των δαπανών με περισσότερη προσοχή θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση του ελλείμματος επί σταδιακής βάσης μέχρι το 0,5% το 2009.
Κληθείς να σχολιάσει επίσης τη θέση του ΑΚΕΛ ότι το σύστημα της ΑΤΑ πρέπει να επανέλθει στην προτεραία του κατάσταση, ο κ. Σαρρής αφού είπε ότι σχεδόν όλες οι χώρες έχουν εγκαταλείψει την ΑΤΑ, ανέφερε πως ''έχει γίνει μια μεταρρύθμιση στο σύστημα της ΑΤΑ και δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει λόγος να ξανασκεφτούμε αυτή τη μεταρρύθμιση''.
''Νομίζουμε'', είπε, ''είναι μια μεταρρύθμιση προς τη σωστή κατεύθυνση και η ΑΤΑ όπως είναι τώρα νομίζω είναι δίκαιη και εξυπηρετεί και εργαζομένους και εργοδότες''.


ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ
ΝΑ ΣΥΓΚΡΑΤΗΘΟΥΝ ΟΙ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ
Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Δρ Χριστόδουλος Χριστοδούλου, παρουσίασε σε Δημοσιογραφική Διάσκεψη την Ετήσια Έκθεση της Τράπεζας για το έτος 2005.
Ο Διοικητής δεν περιορίστηκε μόνο στα πεπραγμένα της ΚΤ αλλά όπως έχει συνηθίσει τους οικονομικούς συντάκτες αναφέρθηκε στη γενικότερη οικονομία του τόπου, στις Κυπριακές Τράπεζες, στο Ευρώ, στην ΟΝΕ και σε πολλά άλλα ενδιαφέροντα θέματα που αποτελούσαν και τις οικονομικές ειδήσεις της ημέρας.
Βασικά ο Διοικητής απέδειξε ότι είναι αυστηρός κριτής όσων ασχολούνται με τα οικονομικά και τραπεζικά θέματα του τόπου. Εκφράζει τις απόψεις του άφοβα και επειδή πιστεύει ότι έχει δίκαιο δεν τολμά να είναι τροχοπέδη σε δημόσιες δαπάνες που ενδεχομένως να μας αποκλίνουν από τις δεσμεύσεις μας έναντι της ΕΕ, ως επίσης και σε ενέργειες των τραπεζικών ιδρυμάτων του τόπου που ενδεχομένως να διασαλεύουν το όλο σύστημα.
Μεγάλος υποστηρικτής της Εταιρικής Διακυβέρνησης στα τραπεζικά συστήματα και ένθερμος υποστηρικτής της όσο το δυνατόν γρηγορότερης ένταξής μας στο ευρώ.


ΑποσπAσματα από την ομιλIα του ΔιοικητH
Κατά το υπό ανασκόπηση έτος, η πιο σημαντική εξέλιξη για την κυπριακή οικονομία και την πορεία της χώρας μας προς τη ζώνη του ευρώ, ήταν η ένταξη της κυπριακής λίρας στο Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 2 (ΜΣΙ 2) στις 2 Μαΐου, 2005. Η σχετική απόφαση λήφθηκε από τα αρμόδια όργανα της ΕΕ στις 29 Απριλίου, 2003, μετά από συντονισμένες προσπάθειες και διαβουλεύσεις του Υπουργείου Οικονομικών και της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου. Όπως αναμενόταν, η κεντρική ισοτιμία καθορίστηκε σε 1 ευρώ = 0,585274 λίρες ή μία λίρα = 1,7086 ευρώ, δηλαδή η ίδια ισοτιμία που είχε υιοθετήσει μονομερώς η Κύπρος από το 1992, με περιθώρια διακύμανσης +15%. Σημαντικό ρόλο στην έγκριση του αιτήματος της Κύπρου για συμμετοχή στο ΜΣΙ 2 διαδραμάτισαν η επιτυχής και αξιόπιστη νομισματική και συναλλαγματική μας πολιτική, καθώς και οι συστηματικές προσπάθειες για εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών, μετά τη σοβαρή επιδείνωσή τους που παρατηρήθηκε το 2003.
Η απόφαση για τη συμμετοχή της κυπριακής λίρας στο ΜΣΙ 2 επισφράγισε τη διαχρονικά σταθερή πορεία της λίρας, η οποία υπήρξε, εν πολλοίς, αποτέλεσμα της συνετής νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής που ακολούθησε επί σειράν ετών η Κεντρική Τράπεζα. Με την απόφαση αυτή ενισχύθηκαν οι σταθερές βάσεις για συνέχιση της συνεπούς πορείας της λίρας, μέχρι την αντικατάστασή της από το ευρώ, αφού συμπληρωθούν δύο τουλάχιστον χρόνια επιτυχούς συμμετοχής στο ΜΣΙ 2. Συναφώς αναφέρεται ότι, μετά την ένταξη της κυπριακής λίρας στο ΜΣΙ 2, καταγράφηκαν αυξημένες εισροές κεφαλαίων στην Κύπρο και η λίρα ενδυναμώθηκε έναντι του ευρώ μέχρι και 2,1% πάνω από την κεντρική ισοτιμία. Οι προαναφερθείσες εξελίξεις είναι ενδεικτικές της αυξημένης εμπιστοσύνης που απολαμβάνει η κυπριακή λίρα και, κατ' επέκταση, η κυπριακή οικονομία, λόγω της συμμετοχής στο ΜΣΙ 2.
Η συμμετοχή της κυπριακής λίρας στο ΜΣΙ 2 εντατικοποίησε την προσπάθειά μας για την εισδοχή της Κύπρου στη ζώνη του ευρώ το συντομότερο δυνατό. Ο σημαντικός αυτός στόχος επισημοποιήθηκε στις 2 Νοεμβρίου, 2005, από το Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο καθόρισε την 1η Ιανουαρίου, 2008, ως τη στοχευόμενη ημερομηνία για την υιοθέτηση του ευρώ. Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου συνιστά πολιτική δέσμευση στο υψηλότερο δυνατό κυβερνητικό επίπεδο για συνεχή και συνεπή προσπάθεια ικανοποίησης όλων των προϋποθέσεων υιοθέτησης του ευρώ και, ειδικότερα, των ονομαστικών και πραγματικών κριτηρίων σύγκλισης. Παράλληλα, η ομαλή μετάβαση από τη λίρα στο ευρώ συνεπάγεται τεράστια προετοιμασία, συστηματική δουλειά και στενή συνεργασία όλων των εμπλεκομένων φορέων, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, αφού η αλλαγή του νομίσματος μιας χώρας είναι ένα πολυδιάστατο και πολυσήμαντο εγχείρημα που επηρεάζει όλους τους τομείς και τους φορείς της οικονομίας της.
Η Κεντρική Τράπεζα, στο πλαίσιο του επο-πτικού και ρυθμιστικού της ρόλου, εξέδωσε αριθμό Οδηγιών προς όλα τα τραπεζικά ιδρύματα της Κύπρου για σκοπούς έγκαιρης προσαρμογής και εναρμόνισης με το κοινοτικό κεκτημένο και για τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Συγκεκριμένα, κατά το 2005 η Κεντρική Τράπεζα εξέδωσε Οδηγία για τη συμπληρωματική εποπτεία τραπεζών που ανήκουν σε χρηματοπιστωτικό όμιλο ετερογενών δραστηριοτήτων, προχωρώντας, ταυτόχρονα, στην απαιτούμενη τροποποίηση της υφιστάμενης Οδηγίας για τον υπολογισμό της κεφαλαιακής βάσης των τραπεζών. Επίσης, η Κεντρική Τράπεζα εξέδωσε Οδηγία για την αναστολή αναγνώρισης τόκων και άλλων εσόδων για τις μη εξυπηρετούμενες χορηγήσεις, καθώς και οδηγία για την εφαρμογή της στατιστικής ταξινόμησης των δανείων των Νομισματικών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων με βάση τα κριτήρια που καθορίζονται στο σύστημα «NACE Αναθ. 1.1» της ΕΕ. Επανεκδόθηκαν, επίσης, η Οδηγία για τοποθετήσεις των διαθεσίμων από καταθέσεις σε συνάλλαγμα, καθώς και η Οδηγία για την τήρηση ελάχιστων αποθεματικών στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου.
Τα οικονομικά αποτελέσματα του εγχώριου τραπεζικού συστήματος το 2005 κρίνονται ως ιδιαίτερα ικανοποιητικά, καθώς επήλθε αλματώδης αύξηση στην κερδοφορία. Η σταδιακή ανάκαμψη τόσο της κυπριακής όσο και της παγκόσμιας οικονομίας, οι αυξήσεις των βασικών επιτοκίων διεθνώς, η ανάκαμψη των τιμών των μετοχών στο Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου (ΧΑΚ) και τα διορθωτικά μέτρα τα οποία έλαβαν οι τράπεζες, υπό την πιεστική παρότρυνση και την εποπτική καθοδήγηση της Κεντρικής Τράπεζας, για βελτίωση της ποιότητας του δανειακού τους χαρτοφυλακίου, ήταν ανάμεσα στους παράγοντες που επέδρασαν θετικά στην κερδοφορία των εγχώριων τραπεζικών ιδρυμάτων. Το τραπεζικό σύστημα έχει εισέλθει σε σταθερή πορεία πλήρους εξυγίανσης και αναπτυξιακής ανάκαμψης και, ως εκ τούτου, προοιωνίζονται θετικές εξελίξεις για το μέλλον.
Στον τομέα του εκσυγχρονισμού, της σύνθεσης και της λειτουργίας των Διοικητικών Συμβουλίων των Κυπριακών Τραπεζών έχουν γίνει αρκετές αλλαγές, κάτω από τις πιεστικές παραινέσεις της Κεντρικής Τράπεζας ως ρυθμιστικής και εποπτικής αρχής. Πιο συγκεκριμένα, έχοντας υπόψη και τις πρόνοιες και τις απαιτήσεις της νέας οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που τίθενται σε εφαρμογή από της 1ης Ιανουαρίου 2007, η Κεντρική Τράπεζα ρυμούλκησε κυριολεκτικά τις εμπορικές τράπεζες προς τις επιβαλλόμενες διαφοροποιήσεις. Το εγχείρημα δεν ήταν και δεν είναι εύκολο. Είμαστε αντιμέτωποι με ένα βαθειά ριζωμένο κατεστημένο, θεμελιωμένο στην οικογενειοκρατία και εδρασμένο στην πολυετή ανοχή της εποπτικής αρχής και την αδιαφορία και απάθεια της μεγάλης μάζας των μετόχων.


Προοπτικές για το 2006


Το 2006 προβλέπεται και πάλι αύξηση του ΑΕΠ γύρω στο 3,8% σε πραγματικούς όρους, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να κυμανθεί στα ίδια επίπεδα με εκείνα του 2005, νοουμένου ότι δεν θα διαφοροποιηθεί σημαντικά η τιμή του πετρελαίου. Ενδεχόμενη σημαντική αύξηση στην τιμή του μαύρου χρυσού θα οδηγήσει σε ανάλογη άνοδο το ύψος του πληθωρισμού. Οι διαφοροποιήσεις στην τιμή του μαύρου χρυσού θα έχουν πολύ μεγαλύτερη επίδραση στον πληθωρισμό από τον Ιανουάριο του 2006 λόγω αλλαγής στο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, αφού η στάθμιση των πετρελαιοειδών θα είναι κατά περίπου 50% πιο ψηλή από τη σημερινή. Αποφασιστική, επίσης, σημασία στη διαμόρφωση του πληθωρισμού θα έχει ο βαθμός ανταγωνισμού στο λιανικό εμπόριο που, όπως φαίνεται, συνεχώς αυξάνεται μετά την ένταξη στην ΕΕ. Το 2006 το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να μειωθεί οριακά ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Τονίζεται, πάντως, ότι το καθοριστικό έτος για την ένταξή μας θα είναι το 2006, αφού από τα αποτελέσματά του, δημοσιονομικά και χρηματοοικονομικά, θα κριθεί, βασικά, η εκπλήρωση των κριτηρίων για την υιοθέτηση του ευρώ ως του εθνικού μας νομίσματος την 1η Ιανουαρίου 2008. Οποιεσδήποτε επιφυλάξεις ή αντιθέσεις για την ένταξή μας την 1η Ιανουαρίου 2008, και οι εισηγήσεις προς αναβολή για το 2009, με το αιτιολογικό ότι έτσι θα δημιουργηθεί δυνατότητα για περισσότερες και πιο γενναιόδωρες κοινωνικές παροχές, είναι λανθασμένες. Ενδεχόμενη υιοθέτησή τους θα οδηγούσε σε χειροτέρευση των δημόσιων οικονομικών αφού, νομοτελειακά, θα διεύρυνε τα έξοδα χωρίς να αυξάνει τα έσοδα. Για να είναι διατηρήσιμη και με ουσιαστικό περιεχόμενο μια κοινωνική πολιτική πρέπει να συνδέεται με τη σταθεροποίηση και τον εξορθολογισμό των δημόσιων οικονομικών ώστε να συμβάλλουν στην εδραίωση μιας καθόλα υγιούς και βιώσιμης οικονομίας. Λαμβάνοντας υπόψη όλους τους συντελεστές και παράγοντες, τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, παραμένω πεπεισμένος ότι η πορεία για ένταξη στη ζώνη του ευρώ δεν είναι μόνο χωρίς επιστροφή αλλά και χωρίς αναβολή. Κρούω, όμως, για μια ακόμη φορά τον κώδωνα του κινδύνου για τα δημόσια οικονομικά. Οι θεαματικές καλυτερεύσεις τους των δύο τελευταίων χρόνων είναι, εν μέρει, αποτέλεσμα συγκυριακών παραγόντων και επιφανειακών και πρόσκαιρων ευνοϊκών συνθηκών. Συνεπώς, δεν εμπνέουν αίσθημα βεβαιότητας, ασφάλειας και μονιμότητας γιατί δεν είναι απόρροια θεμελιακών αναδομήσεων και διαρθρωτικών ανακατατάξεων. Δεν θα παύσω, επίσης, να προτάσσω διαρκώς και να τονίζω με έμφαση την ανάγκη διαρθρωτικών τομών και θεμελιακών αλλαγών στην κυπριακή οικονομία. Τόσο ο ιδιωτικός όσο και ο δημόσιος τομέας πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να αποτολμήσουν ουσιαστικές τομές και αλλαγές, οι οποίες έχουν ήδη διαγνωστεί ως προϋποθέσεις για μια υγιή και βιώσιμη κυπριακή οικονομία. Χρειάζεται, αναμφίβολα, ριζικός εκσυγχρονισμός. Απαιτείται αναδιάρθρωση δομών, αναθεμελίωση μεθόδων, αναδιάταξη προτεραιοτήτων αλλά και μια νέα κουλτούρα τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα, για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε με επάρκεια στις προκλήσεις, με τις οποίες, αναπόδραστα, θα συναπαντηθούμε στο εγγύς μέλλον.


ΝΙΚΕΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΤΩΠΑ


Η εκτίναξη των τραπεζικών κερδών κατά το πρώτο τρίμηνο επηρεάστηκε μεν θετικά από ευνοϊκές συγκυρίες, αλλά κανείς δεν θα πρέπει να υποτιμήσει το αποτέλεσμα των επιτυχών χειρισμών που έγιναν σε επίπεδο σχεδιασμού και διοίκησης.
Μεγάλες και απρόσμενης έκτασης νίκες σε όλα τα επίπεδα κατέγραψαν κατά το πρώτο φετινό τρίμηνο οι δύο μεγάλες κυπριακές τράπεζες, διαψεύδοντας κατά κράτος όσους φοβούνταν ότι η σκλήρυνση των κανονισμών της Κεντρικής Τράπεζας θα μπορούσε να «παγώσει» τον υψηλό ρυθμό ανόδου των επιδόσεών τους. Το γεγονός ότι οι νέοι κανονισμοί έθεσαν ως όριο του τρεις μήνες, (αντί τους έξι) για να καταστεί μια δανειοδότηση μη εξυπηρετούμενη, όχι μόνο δεν επιβάρυνε τα αποτελέσματα, αλλά αντίθετα το ύψος (και σε απόλυτο νούμενο, αλλά ακόμη περισσότερο ως ποσοστό) των προβλέψεων υποχώρησε σημαντικά. Αναμφίβολα, η ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων αναβαθμίστηκε. Γιατί αυτό; Γιατί από τη μια πλευρά, απέδωσαν οι προσπάθειες επανάκτησης παλαιότερων ανείσπρακτων δανείων και αφ’ ετέρου η καλή τρέχουσα πορεία της οικονομίας επέδρασε στο να είναι μικρότερο το ποσοστό των καθυστερούμενων δανείων στις νέες χορηγήσεις. Η άνοδος των τιμών των μετοχών στο Χ.Α.Κ. επέδρασε ποικιλοτρόπως στα αποτελέσματα των τραπεζών. Για παράδειγμα, η Κύπρου ενέγραψε 8 εκατ. κέρδη από διάθεση και επανεκτίμηση αξιών, ενώ η Λαϊκή 2,1 εκατ. Η βελτίωση του χρηματιστηριακού κλίματος ωφέλησε τα μεγιστα τις ασφαλιστικές εταιρίες των δύο Συγκροτημάτων (καλύτερα αποτελέσματα, τόνωση ζήτησης), με το Συγκρότημα π.χ. της Τράπεζας Κύπρου να σημειώνει κέρδη προ φόρων στο Α’ τρίμηνο 5 εκατ. από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, ενώ η Λαϊκή αύξησε την περυσινή της επίδοση κατά 89%! Μια τρίτη ευνοϊκή συγκυρία για τις τράπεζες ήρθε από τη συνεχιζόμενη -και φέτος- με ταχείς ρυθμούς αύξηση των καταθέσεων σε ξένο νόμισμα από το εξωτερικό. Οι καταθέσεις αυτές επανατοποθετούνται από τις κυπριακές τράπεζες στο εξωτερικό και αποδίδουν ένα σημαντικό περιθώριο απόδοσης.  Συμπερασματικά λοιπόν, ένα αξιοσημείωτο ποσοστό των εκπληκτικών φετινών κερδών των δύο μεγάλων κυπριακών τραπεζών θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι οφείλεται σε παράγοντες που ενδεχομένως να μην επεναλαμβάνονται σε μόνιμη βάση. Ωστόσο, η τρέχουσα διάρθρωση των κερδών, σε καμιά περίπτωση δεν μοιάζει με την εικόνα των λογιστικών καταστάσεων του 1999, όταν τα κέρδη των τραπεζών ήταν πολύ περισσότερο συνδεδεμένα (άμεσα ή έμμεσα) με τη χρηματιστηριακή φούσκα.


Λειτουργικές Βελτιώσεις


Μέρος των πολύ υψηλότερων αποδόσεων οφείλεται σε κινήσεις που σχετίζονται με την αποδοτικότερη λειτουργία των δύο τραπεζών. Ένα τέτοιο πεδίο, είναι αυτό της συγκράτησης των εξόδων, με τα έξοδα προσωπικού να ανεβαίνουν μόνο κατά 1% στην Τράπεζα Κύπρου και κατά 8,7% στη Λαϊκή. Στην Τράπεζα Κύπρου, ο αριθμός των θέσεων εργασίας σημείωσε ελαφρά κάμψη. Επίσης πρέπει να πιστωθεί στο έργο των Διοικήσεων των δύο Συγκροτημάτων είναι η συνεχιζόμενη ανάπτυξη των δραστηριοτήτων στην Ελλάδα. Ενώ λοιπόν, οι μεγάλες αυξήσεις κερδών (και σε απόλυτους αριθμούς, αλλά και σε ποσοστά) προήλθαν από τις δραστηριότητες εντός Κύπρου, συνέχισαν να δημιουργούνται οι βάσεις για περαιτέρω διείσδυση στην ελλαδική αγορά. Η Τράπεζα Κύπρου για παράδειγμα, αύξησε το μερίδιό της στην Ελλαδική αγορά στο 3,86%, επιτυγχάνοντας άνοδο χορηγήσεων κατά 22%, έναντι επίδοσης 18% της αγοράς. Σε ό,τι αφορά στην παρουσία της Λαϊκής Τράπεζας στην Ελλάδα, πολλά θα κριθούν και από τις συνομιλίες για δημιουργία κοινού τραπεζικού σχήματος με τον Όμιλο Marfin, πράγμα που θα οδηγήσει –εάν συμφωνηθεί- σε ένα σχήμα με μερίδιο αγοράς γύρω στο 4,5%. Η Τράπεζα Κύπρου αύξησε το μερίδιο αγοράς της και εντός Κύπρου, συμπεριλαμβανομένου και του Συνεργατισμού.


Ανοδικές αναθεωρήσεις


Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν είναι τυχαίο ότι όπως η Τράπεζα Κύπρου στο πρώτο τρίμηνο του έτους, έτσι και η Λαϊκή Τράπεζα κατά την ημέρα ανακοίνωσης των τριμηνιαίων αποτελεσμάτων της, προέβησαν σε αναθεώρηση των τριετών τους στόχων επί τα βελτίω. Για το 2008 οι στόχοι της Λαϊκής αναφέρονται σε αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων 18% (έναντι παλαιότερου στόχου 14%) και σε δείκτη κόστους/εσόδων 51% (έναντι παλαιότερου στόχου 56%).
Οι τρέχουσες επιδόσεις των δύο Συγκροτημάτων έχουν βελτιωθεί τόσο πολύ την τελευταία διετία, έτσι ώστε τείνουν να πάρουν «ευρωπαϊκές διαστάσεις». Σε ό,τι αφορά την αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων, η Τράπεζα Κύπρου επιτυγχάνει ήδη 19,1% και ο φετινός στόχος της Λαϊκής μιλά για 17%. Ο δείκτης του στόχου κόστους εσόδων ήταν στο Α’ τρίμηνο 49% για την Κύπρου και στο τέλος του έτους στοχεύεται το 54% για τη Λαϊκή. Παρά το γεγονός ότι οι επιδόσεις αυτές υστερούν σήμερα έναντι των αντίστοιχων μέσων ευρωπαϊκών, αναμφίβολα έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες και η βελτίωση είναι ραγδαία.


ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΜΑΧΗ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ


ν Προς τη σωστή κατεύθυνση οι κυβερνητικές κινήσεις, αλλά χρειάζεται επιτάχυνση των διαδικασιών
ν Υπουργείο Παιδείας: Πώς διώχνουμε επενδυτές που ζητούν να τοποθετήσουν τα κεφάλαιά τους στην Κύπρο
ν Αξιαίπενη η KPMG για το διεθνές συνέδριο που οργανώνει στην Κύπρο. Στον κλασικό αθλητισμό λένε ότι η διαφορά μιας επιτυχημένης από μια αποτυχημένη προσπάθεια, βρίσκεται στις λεπτομέρειες: ένα μικρό τεχνικό λάθος, μια κάποια καθυστέρηση, μια μικρή παρανόηση των οδηγιών του προπονητή.
Κάτι αντίστοιχο με τον κλασικό αθλητισμό συμβαίνει και στην άσκηση του κυβερνητικού έργου και ιδιαίτερα στον τουρισμό. Αναμφίβολα, λοιπόν:
1. Η Κυβέρνηση έχει τις καλύτερες των προθέσεων.
2. Το Στρατηγικό Σχέδιο για την ανάπτυξη του τουρισμού βρίσκεται προς τη σωστή κατεύθυνση.
3. Ο μέχρι πρότινος Πρόεδρος του Κ.Ο.Τ. κ. Φώτης Φωτίου έκανε ό,τι μπορούσε για την υλοποίηση του Στρατηγικού Σχεδίου.
Η εξέλιξη του πρώτου φετινού τετραμήνου που θέλει τα έσοδα ανά τουρίστα να σημειώνουν ανάκαμψη μετά από καιρό αποτελεί θετικό στοιχείο, όπως επίσης πολύ θετικά στοιχεία είναι το ότι:
ν Ξεκίνησε η σύμβαση για τον εκσυγχρονισμό των δύο αεροδρομίων της χώρας. Κατά την εκτίμησή μας, στο θέμα αυτό ακόμη και μια κακή σύμβαση, είναι προτιμητέα από την απραξία. Αν επιθυμούμε σε μερικά χρόνια να προσελκύουμε περισσότερους επισκέπτες μέσω των διαφόρων νέων μορφών τουρισμού, πώς θα το καταφέρουμε χωρίς την αναβάθμιση των αεροδρομίων μας; Πολύ συχνά, στις περιπτώσεις των αυτοχρηματοδοτούμενων έργων το τίμημα που επιβάλλει ο ιδιώτης στις αεροπορικές εταιρίες είναι αυξημένο, με αποτέλεσμα αυτό να περνάει, λίγο έως πολύ, στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων. Κάτι ανάλογο συνέβη και με το νέο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος της Αθήνας. Ωστόσο, αυτό είναι ένα αναγκαίο κακό, από τη στιγμή που το κυπριακό δημόσιο δεν έχει τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει ένα τέτοιο έργο. Άλλωστε οι χαμηλές μέχρι τώρα επιβαρύνσεις στα αεροδρόμια της Λάρνακας και της Πάφου οφείλονται στο ό,τι οι επενδύσεις έχουν ήδη αποσβεστεί. Ωστόσο, καμιά χώρα δεν μπορεί να λειτουργεί με υποδομή που έγινε πριν από τόσες δεκαετίες...
ν Υπάρχει μια έντονη κινητικότητα σε μια σειρά από φλέγοντα θέματα, όπως η περαιτέρω δημιουργία γηπέδων γκολφ (υπάρχουν γύρω στα 4,5 εκατομμύρια Ευρωπαίοι golfers) και η οργάνωση του διεθνούς συνεδρίου της KPMG στην Κύπρο για την υλοποίηση επενδύσεων που σχετίζονται με το γκολφ στην ευρύτερη περιοχή, αποτελεί ένα πολύ σημαντικό γεγονός για την Κύπρο.
ν Προχωρεί το θέμα των αυτοχρηματοδοτούμενων μαρινών.
ν Έντονη κινητικότητα επίσης, υπάρχει και στον στόχο της Κύπρου να καταστεί κέντρο προσφοράς εκπαιδευτικών υπηρεσιών στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ήδη, πέντε ιδρύματα έχουν υποβάλλει αιτήσεις για να λάβουν άδεια πανεπιστημίου και έτσι να προσελκύουν κάθε χρόνο χιλιάδες φοιτητές από το εξωτερικό, πέρα από το ό,τι θα μπορούσε να μειωθεί και η εκροή συναλλάγματος από όσους Κυπρίους δεν θα καταφεύγουν για σπουδές στο εξωτερικό.


Ναι μεν, αλλά...
Αναμφίβολα, κάτι καλό γίνεται στον κυπριακό τουρισμό. Ωστόσο, όπως αναφέραμε και προηγουμένως, το αποτέλεσμα κρίνεται στις λεπτομέρειες. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αρνείται πολλές φορές να βάλει το «χέρι στην τσέπη»... Τα κίνητρα για την απόσυρση των ξενοδοχειακών κλινών καθυστερούν και οι τράπεζες διστάζουν ολοένα και περισσότερο να δανείσουν τις ξενοδοχειακές μονάδες. Όπως μας είπε διευθυντικό στέλεχος γνωστής Τράπεζας, τα περιθώρια κέρδους των τραπεζών στη λιανική τραπεζική είναι κατά πολύ υψηλότερα και η πιθανότητα επισφαλειών αρκετά χαμηλότερη σε σχέση με τα δάνεια στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις.
Οι ξενοδόχοι λοιπόν από τη μια πλευρά δεν ευνοούνται από τις νέες μορφές τουρισμού που προωθούνται (αγορές κατοικιών από ξένους, εγκαταστάσεις γκολφ, κ.λπ.) και από την άλλη πλευρά πιέζονται από τις τράπεζες και τις πολύ χαμηλές τους οικονομικές επιδόσεις...
Το κυβερνητικό έργο θα πρέπει να επιταχυνθεί και αυτό δεν αφορά μόνο το θέμα των κινήτρων απόσυρσης των ξενοδοχειακών κλινών, αλλά και το θέμα της έγκρισης των νέων πανεπιστημίων. Στις αρχές Ιουνίου, ο κ. Μιχαλάκης Λεπτός επέδωσε στον Υπουργό Παιδείας κ. Πεύκιο Γεωργιάδη την αίτηση για δημιουργία Πανεπιστημίου στην Πάφο, Neapolis University, σε συνεργασία με γνωστό πανεπιστημιακό ίδρυμα της Μεγάλης Βρετανίας. Στόχος του κ. Λεπτού είναι το πανεπιστήμιο να είναι σε θέση να λειτουργήσει το φθινόπωρο του 2008. Η κα Betty Boothroyd, Βαρώνη και πρώην Πρόεδρος της Βουλής του Ηνωμένου Βασιλείου που συνόδευε τον κ. Λεπτό ως εκπρόσωπος του ξένου πανεπιστημιακού ιδρύματος ανέφερε ότι το Πανεπιστήμιό της έχει θέσει ως στόχο να αποκτήσει βάση στον ευρύτερο χώρο της Ν.Α. Μεσογείου και ότι σημαντικό για το αν θα επιλεγεί η Κύπρος ή μια άλλη χώρα, θα παίξει και ο χρόνος που θα απαιτηθεί μέχρι τη λειτουργία της εκπαιδευτικής μονάδας.


ΚΛΙΜΑ ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΛΑΔΟ


ν Τι προσδοκούν οι παράγοντες της αγοράς και τι λέει η έρευνα της CY.MA.R.
ν Ανοιχτό το πεδίο για τα συνταξιοδοτικά προγράμματα, εάν… Τι μελετά η Εθνική
ν Τα περυσινά αποτελέσματα των εταιριών του κλάδου ζωής.
Ανάκαμψη περιορισμένου μεγέθους αναμένει φέτος η κυπριακή ασφαλιστική αγορά, μετά από μια σειρά ετών μετριότατων επιδόσεων. Για φέτος λοιπόν, οι εκτιμήσεις του κλάδου προσδοκούν μια άνοδο παραγωγής της τάξεως του 8%, με τις γενικές ασφαλίσεις να εκτιμάται ότι θα σημειώσουν υψηλότερο ποσοστό βελτίωσης και τις ασφαλίσεις του κλάδου ζωής να υπολείπονται σε ρυθμό ανάπτυξης. Ειδικότερα για τον κλάδο ζωής, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν σε μια αύξηση παραγωγής της τάξεως του 4%-5%.
Το κλίμα λοιπόν στον ασφαλιστικό κλάδο είναι αρκετά καλύτερο σε σχέση με το παρελθόν, αλλά αυτό δεν βεβεαιώνει ότι η φετινή χρονιά θα οδηγήσει και σε αυξημένες κερδοφορίες, καθώς πέρυσι ένα σημαντικό ποσοστό των κερδών προήλθε από την άνοδο του Γενικού Δείκτη του Χ.Α.Κ. κατά 50% περίπου. Μια τόσο μεγάλη άνοδος είναι αμφίβολο αν θα επιτευχθεί και φέτος. Επιπλέον, η περυσινή άνοδος των κερδών έδωσε την ευκαιρία σε ορισμένες εταιρίες να «επιτεθούν» με στόχο τη διεύρυνση των μεριδίων αγοράς τους, μειώνοντας σε ορισμένες δραστηριότητες τα τεχνικά περιθώρια κέρδους τους και διαμορφώνοντας ανταγωνιστικότερες συνθήκες στη βιομηχανία.
Στον κλάδο ζωής, η Eurolife (θυγατρική της Τράπεζας Κύπρου) συνεχίζει και φέτος να αυξάνει την παραγωγή της με ταχείς ρυθμούς, κερδίζοντας μερίδα αγοράς στη νέα παραγωγή. Η μέχρι τώρα επίδοσή της προσεγγίζει το 25% και είναι αναμφίβολα πολύ υψηλότερη από το μέσο όρο της αγοράς. Η Eurolife θα βασιστεί στα ίδια «όπλα» που κατά τα τελευταία χρόνια της αποφέρουν άνοδο μεριδίων αγοράς, συν φυσικά το πρόγραμμα ομαδικής ασφάλισης «Επιχειρηματική 5-35» που προσφέρεται σε τυποποιημένη μορφή και μέσα από τα καταστήματα της μητρικής Τράπεζας.
Το 2006 ξεκίνησε και βρίσκει εκ νέου την Universal Life διαθέσιμη προς πώληση. Η ασφαλιστική εταιρία που όλα δείχνουν ότι θα ενισχυθεί σε ρευστότητα από την πώληση της θυγατρικής Universal Bank στους Γερμανούς, φαίνεται ότι δεν θα καταλήξει στον ελλαδικό Όμιλο του Παύλου Ψωμιάδη, παρά τη δήλωση του τελευταίου ότι εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για την εταιρία. Η Universal Life πάντως, παρά το γεγονός ότι πέρυσι κατάφερε να αυξήσει τη νέα παραγωγή της, υποχρεώθηκε σε μείωση των συνολικών της ασφαλίστρων κατά 4% περίπου.
Υψηλούς στόχους για φέτος έχει θέσει και η Εθνική Ασφαλιστική, η οποία προσδοκά άνοδο παραγωγής κατά 18%, με τον κλάδο ζωής να «τρέχει» με ακόμη υψηλότερη επίδοση. Για φέτος δηλαδή, στοχεύεται μια παραγωγή της τάξεως των 9 εκατ. λιρών, έναντι 7,2 εκατ. το 2005 (μερίδιο 2,2%). Σε ό,τι αφορά τη φετινή κερδοφορία, θα επιδιωχθεί να διατηρηθεί η περυσινή υψηλή κερδοφορία που σημείωσε η εταιρία. Στους στόχους της Εθνικής Ασφαλιστικής συγκαταλέγεται η προσέλκυση δικτύου από τον ανταγωνισμό, η ουσιαστική εκκίνηση του cross selling με την Εθνική Τράπεζα Κύπρου και για φέτος, επιδίωξη είναι η επίτευξη κάποιων, μικρών έστω, πωλήσεων.
Αυτό που παρουσιάζει ενδιαφέρον, είναι το γεγονός ότι η εταιρία μελετά το ενδεχόμενο να λανσάρει και στην Κύπρο, το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα «Προσθέτω» που ξεκίνησαν να προωθούν πριν από δύο περίπου μήνες στην Ελλάδα, η Εθνική Τράπεζα και η Εθνική Ασφαλιστική. Το «Προσθέτω» είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα, τύπου unit linked εφάπαξ καταβολής που προσφέρει εγγυημένη ετήσια απόδοση και δυνατότητα χρηματοδότησής του μέσω δανείου από την Εθνική Τράπεζα.
Γενικότερα μιλώντας, τα συνταξιοδοτικά προγράμματα θα μπορούσαν να έχουν λαμπρό μέλλον στην Κύπρο, κάτω από δύο προϋποθέσεις. Εάν:
ν Ψηφιζόταν, επιτέλους, ο νόμος που θα προσφέρει φορολογικές απαλλαγές, και στους αγοραστές συνταξιοδοτικών ασφαλιστικών συμβολαίων φορολογικά κίνητρα, ανάλογα με αυτά που ισχύουν με τα διάφορα Ταμεία Πρόνοιας.
ν Έπειθαν οι ασφαλιστικές εταιρίες τους δικαιούχους των Ταμείων Πρόνοιας να «ανταλλάξουν» το εφάπαξ ποσό που εισπράττουν από τα Ταμεία Πρόνοιας όταν αφυπηρετούν, με συνταξιοδοτικά προγράμματα.
Σε κάθε περίπτωση, όταν ψηφιστεί ο σχετικός νόμος, οι ασφαλιστικές εταιρίες θα προσφέρουν πολύ ευρύτερη γκάμα προϊόντων για την εξασφάλιση αξιοπρεπών συντάξεων.


To μέγεθος… δεν μετράει


Πολύ σημαντικά ήταν τα αποτελέσματα της έρευνας-δημοσκόπησης που πραγματοποίησε η εταιρία CYMAR (Cyprus Market Research) σε αντιπροσωπευτικό δείγμα Κυπρίων πολιτών. Όπως φαίνεται από το σχετικό πίνακα που παρατίθεται στο κείμενο αυτό, το μέγεθος της ασφαλιστικής εταιρίας αποτελεί μόλις το πέμπτο στην κατάταξη κριτήριο για την επιλογή ασφαλιστικής εταιρίας. Βαθμολογώντας κλιμακωτά, με το 1 να αντιστοιχεί στο «καθόλου» και το 5 στο «πάρα πολύ», οι Κύπριοι θεωρούν ως κυριότερο κριτήριο επιλογής την αξιοπιστία της εταιρίας (βαθμολογία 4,62), ως δεύτερο κριτήριο τη συμπεριφορά του ασφαλιστή (4,49), ως τρίτο το «όνομα» της εταιρίας στην αγορά (4,19), ως τέταρτο το κόστος του ασφαλίστρου (4,16), ως πέμπτο το μέγεθος της εταιρίας (4,03) και ως τελευταίο κριτήριο την γκάμα των προσφερόμενων σχεδίων.


«Δεν γνωρΙζω»: 32%
Σε ό,τι αφορά το τρίτο κατά αξιολόγηση κριτήριο, το «όνομα στην αγορά», η έρευνα της CYMAR (Cyprus Market Research) έδειξε ότι η εταιρία με το καλύτερο όνομα ήταν η «δεν γνωρίζω» με 32%, ακολούθησε η Eurolife της Τράπεζας Κύπρου με 27%, στην τρίτη θέση κατετάγη η Universal Life με 18%, στην τέταρτη θέση η Cyprialife με 10% και μεγάλη έκπληξη αποτελεί το μόλις 5% που έλαβε η παγκοσμίου φήμης ασφαλιστική εταιρία Alico!


H περυσινή χρονιά


Στους παρακάτω δύο πίνακες παρουσιάζεται η παραγωγή των εταιριών του κλάδου ζωής, με βάση τα προκαταρκτικά στοιχεία των εταιριών που κατατέθηκαν στο Σύνδεσμο Ασφαλιστικών Εταιριών. Άρα λοιπόν, ενδεχομένως να υπάρξουν κάποιες διαφοροποιήσεις όταν θα δημοσιευθούν τα οριστικά αποτελέσματα, οι οποίες όμως δεν αναμένεται να είναι σημαντικές. Γι αυτό λοιπόν, ίσως υπάρξει κάποια περιορισμένη αλλαγή στοιχείων, ενώ με την επίσημη και πλήρη ανακοίνωση των στοιχείων, θα μπορούν να εξαχθούν περισσότερα και ασφαλέστερα συμπεράσματα.
Επίσης, πέρα από την ανακοίνωση της νέας παραγωγής, θα πρέπει να συνεκτιμηθούν και οι ακυρώσεις παλαιότερων συμβολαίων των ασφαλιστικών εταιριών, προκειμένου να εξαχθούν ουσιαστικότερα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, η Eurolife αύξησε πέρυσι τη συνολική της παραγωγή κατά 3,37% και κατετάγη στην πρώτη θέση με συνολικά ασφάλιστρα 42,5 εκατ. λιρών, η Cypria Life με συνολική παραγωγή 42 εκατ. (+4,54%) κατετάγη στη δεύτερη θέση, η Universal Life με 14,3 εκατ. (-4,1%) στην τρίτη θέση, η Alico έπεται στην τέταρτη θέση με 14,3 εκατ., αλλά επίσης 3,17 εκατ. (+44,6%) παραγωγή «έγραψε» και η θυγατρική της Hellenic Alico, ενώ η Interlife ακολούθησε με 9,25 εκατ. έσοδα από ασφάλιστρα (+8,04% σε σύγκριση με το 2004).
Πέρα όμως από την παραγωγή θα πρέπει να συνεκτιμάται (και ίσως να προσδίδεται και μεγαλύτερη σημασία) και στην κερδοφορία των εταιριών. Γιατί αυξημένες παραγωγές ασφαλίστρων που παράγονται μέσω δαπανηρών δικτύων και υποτιμολογημένων ασφαλίστρων, τότε θέτουν εν αμφιβόλω το μέλλον των εταιριών στο μεσομακροπρόθεσμο διάστημα.



Η Αγορά ΄Εργων Τέχνης: Επένδυση με Κουλτούρα


«....Tι θαρρείτε πως είναι ένας καλλιτέχνης; Ένας ηλίθιος που έχει μάτια μόνο αν είναι ζωγράφος, αυτιά μόνο αν είναι μουσικός, ή μια λύρα σε κάθε γωνιά της καρδιάς του μόνο αν είναι ποιητής, ή μόνο μπράτσα αν είναι πυγμάχος; Kάθε άλλο: είναι ταυτόχρονα ένα πολιτικό ον που ευαισθητοποιείται διαρκώς από τα θλιβερά, τα παράφορα ή τα ευχάριστα που συμβαίνουν στον κόσμο και διαπλάθεται απόλυτα καθ’ ομοίωσή τους… Όχι, τη ζωγραφική δεν την χρησιμοποιούμε για να στολίζουμε τα σπίτια μας. Eίναι ένα εργαλείο πολέμου....» ΠΑΜΠΛΟ ΠΙΚΑΣΟ


Η Τέχνη και ο Πολιτισμός είναι αναπόσπαστα δομικά στοιχεία της ύπαρξής μας. Με την τέχνη πολεμάμε, προβληματιζόμαστε, ερωτευόμαστε αλλά και επενδύουμε. Εχει περάσει η εποχή που ο καλλιτέχνης αντιμετωπιζόταν ως ένας περιθωριακός ή ένας άνθρωπος με πνευματικές ανησυχίες και έμπνευση  που η τέχνη του στόλιζε, αποκλειστικά, τα σαλόνια των πλουσίων. Τώρα ζούμε στο αιώνα των Αγορών όπου όλα πωλούνται και αγοράζονται στη βάση της προσφοράς και της ζήτησης. Στο πλαίσιο αυτό όλοι λειτουργούμε ως επενδυτές που προσπαθούμε να μεγιστοποιήσουμε τον πλούτο μας. Ακολούθως, πολλοί επενδυτές έστρεψαν τη ματιά τους προς τα δημιουργήματα των προικισμένων και πεφωτισμένων όχι μόνο από φιλοτεχνία αλλά και από επενδυτικό ενδιαφέρον. Εκείνοι, λοιπόν, είδαν, βοηθούμενοι από την παντοδύναμη συγκυρία, την Αγορά ΄Εργων Τέχνης ως ένα σχετικά νέο στα ήδη υπάρχοντα δημοφιλή προϊόντα των χρηματοοικονομικών αγορών (μετοχές, νομίσματα, παράγωγα, εμπορεύματα κλπ).
 Ο διεθνής οίκος Christie’s, ο οποίος ενασχολείται με την Αγορά Τέχνης, ανακοίνωσε για το 2005 αύξηση των πωλήσεων κατά 30% φθάνοντας τα 3,2 δισ. δολάρια ενώ ο Sotheby’s τα 2,75 δισ. δολάρια με παράλληλη αύξηση των κερδών κατά 85% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα υπάρχει μεγαλύτερη ρευστότητα σε αυτή την αγορά αφού αυξάνονται τόσο οι δημοπρασίες όσο και το συναλλακτικό ενδιαφέρον σε αυτές. Η ιδιαίτερη άνθηση που παρατηρείται στην εν λόγω αγορά οφείλεται στη μεγάλη ρευστότητα που υπάρχει στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, στις υψηλές τιμές της αγοράς των εμπορευμάτων (πετρέλαιο κλπ) και πρώτων υλών (χρυσός, κλπ). Πολλές κατηγορίες επενδυτών αποκομμίζοντας τεράστια κέρδη από συναλλαγές σε μετοχές ή πετρέλαιο τοποθετούνται στην Αγορά Έργων Τέχνης.
Πολλά έργα τέχνης πωλούνται σε εξαιρετικά υψηλές τιμές. Εκπρόσωποι του οίκου Sotheby’s θεωρούν ότι δεν υπήρξε ποτέ άλλη εποχή στην οποία να διατίθενται τόσα πολλά χρήματα για έργα τέχνης και σε τόσα πολλά σημεία του πλανήτη (ΗΠΑ, Ευρώπη, Ρωσία, Κίνα, Ινδία).  Παράλληλα, θεωρούν ότι στην παρούσα συγκυρία η ζήτηση ξεπερνά κατά πολύ την προσφορά.
Παρατηρώντας το γράφημα του δείκτη Artprice για τη Νέα Υόρκη (γράφημα 1) διαφαίνεται  ότι οι τιμές των έργων τέχνης έχουν εκτοξευθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα γεγονός που καθιστά την συγκεκριμένη αγορά ένα επιπλέον «όπλο» στην επενδυτική φαρέτρα κάθε διαχειριστή χαρτοφυλακίου ή και μεμονομένου επενδυτή. Συγκεκριμένα στα τέλη του προηγούμενου Μα¨ίου οι τιμές των έργων που διαπραγματευόνταν στις δημοπρασίες της Ν. Υόρκης ήταν κατά 56% αυξημένες σε σχέση με εκείνες που σημειώθηκαν στην κερδοσκοπική «φούσκα» του 1990. Τους τελευταίους μήνες ο δείκτης που πληθωρισμού των Εργων Τέχνης που παρατηρήθηκε στην Αμερικανική Αγορά από το 1999 μέχρι τον Απρίλιο του 2006 ανήλθε στο 49,6% σύμφωνα με το Artprice. Παράλληλα την τελευταία δεκαετία η μέση αξία των καλλιτεχνικών έργων έχει αυξηθεί κατά 144%.


ΖΗΤΗΣΗ


Ιστορικά η επένδυση σε έργα τέχνης αφορά μια τάση επιστροφής στις εμπράγματες αξίες όταν η εμπιστοσύνη σε διαπραγματεύσιμους τίτλους στα χρηματιστήρια (π.χ. μετοχές) περιορίζεται. Στατιστικά η έντονα ανοδική πορεία των τιμών σε έργα τέχνης πραγματοποιείται κοντά στο τέλος της ανοδικής κούρσας των μετοχών. Επιπλέον, ο προσανατολισμός στα έργα τέχνης ακολουθεί χρονικά, με υστέρηση, την έντονη αύξηση των τιμών στα ακίνητα και συντελείται λίγο αργότερα από την κίνηση των εμπορευμάτων.
Παραδοσιακά, η ζήτηση στην συγκεκριμένη αγορά προέρχεται τόσο από τους συλλέκτες όσο και από τους επενδυτές. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια διαμορφώνεται μια γενιά αγοραστών οι οποίοι πλειοδοτούν σε σχέση με τους παραδοσιακούς συλλέκτες και τα μουσεία. Η νέα αυτή κατηγορία αγοραστών διαθέτουν πολύ μεγάλες περιουσίες, οι οποίες αποκτήθηκαν πρόσφατα. Λόγω της οικονομικής τους επιφάνειας δεν τους απασχολούν οι τιμές των έργων τέχνης. Τα άτομα αυτά είναι κυρίως ενασχολούμενοι με τις χρηματαγορές – κεφαλαιαγορές πού όπως στην επαγγελματική τους ζωή παίρνουν γρήγορα αποφάσεις έτσι και στην Τέχνη σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα θέλουν να  αποκτήσουν πλούσιες καλλιτεχνικές συλλογές.


ART FUNDS


Αποτέλεσμα του αυξημένου ενδιαφέροντος για επενδύσεις σε έργα τέχνης είναι η δημιουργία των πρώτων art funds. Τα art funds είναι χαρτοφυλάκια που επενδύουν στις διάφορες μορφές τέχνης. Ωστόσο η επένδυση στην τέχνη δεν είναι νέα. Το συνταξιοδοτικό ταμείο των βρετανικών σιδηροδρόμων κατά το 1974 επένδυσε σε χαρτοφυλάκιο που περιλάμβανε έργα τέχνης περισσότερα από 75 εκατ. δολάρια το οποίο και ρευστοποίησε στη διάρκεια της κρίσης του 1990 με μέση ετήσια απόδοση μεγαλύτερη κατά 13% από την αντίστοιχη του μετοχικού της  χαρτοφυλακίου. Πρόσφατα, στη Μ. Βρετανία και τις ΗΠΑ ανακοινώθηκε η δημιουργία τριών νέων art funds. Για το 2006 η εταιρία Fernwood Art Investment με έδρα τη Νέα Υόρκη σκοπεύει να δημιουργήσει αμοιβαία κεφάλαια που θα διαχειρίζονται επενδυτικά χαρτοφυλάκια έργων τέχνης. Οι περισσότερες τράπεζες στην Αμερική διαθέτουν γραφείο συμβούλων για επενδύσεις σε έργα τέχνης.  Η τάση αυτή στην Αμερική εισήλθε από την Ευρώπη ένα χρόνο περίπου νωρίτερα. 


ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ


Τα έργα τέχνης συνδυάζουν χαρακτηριστικά όπως σπανιότητα, διαφάνεια στην προσέλευσή τους, πολλές φορές άριστη κατάσταση και ανήκουν αρκετές φορές στην καλύτερη περίοδο των δημιουργών τους. Επιπλέον, μερικές παράμετροι που καθορίζουν τις τιμές των έργων Τέχνης είναι η έκθεσή τους σε γκαλερί, σε αίθουσες τέχνης, η αποδοχή των έργων και των δημιουργών στη συνείδηση των συλλεκτών, των κριτικών, αλλά και η προβολή των έργων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης καθώς και η ζήτηση από το ευρύ φιλότεχνο κοινό.
Η αναπτυσσόμενη, πλέον, αγορά έργων τέχνης λειτουργεί σε όρους των άλλων αγορών (μετοχών, νομισμάτων, εμπορευμάτων κλπ) αλλά με κάποιες ιδιομορφίες. Ως επένδυση θεωρείται σημαντικά αποδοτική. Οι παράγοντες που την επηρεάζουν είναι κατά τεκμήριο μακροοικονομικοί (επιτόκια, πληθωρισμός κλπ). Παράλληλα η συγκεκριμένη αγορά λειτουργεί στο πλαίσιο του παγκόσμιου οικονομικού κύκλου (ανοδικός κύκλος, ύφεση). Οι διάφοροι εξωγενείς παράγοντες όπως παγκόσμιες καταστροφές, πλημμύρες, σεισμοί, πόλεμοι, εισβολές, τρομοκρατικές απειλές επηρεάζουν ευθέως την αγορά έργων τέχνης. Μια μικρή αναδρομή σε περιόδους υψηλής οικονομικής ανάπτυξης και παράλληλης ανάπτυξης της συγκεκριμένης αγοράς θα μας πείσει για την άμεση αλληλεξάρτηση τους. Μια καλή οικονομική συγκυρία δίνει την ρευστότητα στην εν λόγω αγορά με τρόπο που αυξάνεται η ζήτηση των έργων και οι πωλητές έργων να φέρνουν στην αγορά νέα έργα. Παράλληλα η περιορισμένη προσφορά έργων αυξάνει τις τιμές και πυροδοτείται η ανοδική διαδικασία της αγοράς.
Οι εξελίξεις, λοιπόν, στις υπόλοιπες αγορές επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την αγορά έργων τέχνης. Επιπρόσθετα, η αγορά συναλλάγματος έχει σημαντικό ρόλο δεδομένου ότι π.χ. η σημαντική αύξηση του ευρώ έναντι του δολαρίου που συντελείται τα τελευταία έτη αυξάνει την ελκυστικότητα των έργων τέχνης που δημοπρατούνται στην Αμερική προς όφελος των ευρωπαίων συλλεκτών και επενδυτών. Επιπλέον, οι προσδοκίες για διατήριση ή όχι της ανοδικής τάσης  των τιμών συντηρούν ή όχι το επενδυτικό ενδιαφέρον.
Βασικό χαρακτηριστικό της Αγοράς ΄Εργων Τέχνης είναι η «επικράτηση» σε οικονομικό επίπεδο των παλαιών ζωγράφων που ονομάζονται κωδικοποιημένα Old Masters. Η σπανιότητα και ο περιορισμένος αριθμός των έργων τους (αντιστοιχεί πολύ μικρό κομμάτι της εν λόγω αγοράς) παρά το γεγονός ότι καλύπτουν πολλά χρόνια ζωγραφικής, πολλά καλλιτεχνικά κινήματα – σχολές, τεχνοτροπίες, συνετέλεσαν τόσο στη συγκράτηση των τιμών τους σε υψηλά επίπεδα ακόμα και σε περίοδο παγκόσμιας ύφεσης.
Αξιοπρόσεκτο νέο χαρακτηριστικό της παρούσας συγκυρίας της αγοράς έργων τέχνης είναι η αυξημένη ζήτηση για έργα «νέων καλλιτεχνών» (γεννημένοι μετά το 1940). Τα έργα των «νέων καλλιτεχνών» διαπραγματεύονται σε τιμές κάτω από τα δέκα χιλ. δολάρια, γεγονός που παρέχει τη δυνατότητα για δυναμικότερη αύξηση των τιμών των έργων αυτών. Η παραπάνω προοπτική είναι καταλυτική διότι προσφέρει επιπλέον ρευστότητα στην αγορά. Αυτό γίνεται γιατί τα έργα των «νέων καλλιτεχνών» έχουν χαμηλότερες τιμές από τους κλασικούς όπως ο Πικάσο. Συνεπώς, εισέρχονται στη συγκεκριμένη αγορά νέοι επενδυτές – συλλέκτες με χαμηλότερη οικονομική δυνατότητα και εν ολίγοις το μέγεθος της αγοράς αυξάνεται.    
Εξαιτίας της μεγάλης αύξησης των τιμών έχει παρατηρηθεί πολλά έργα που αγοράστηκαν τα τελευταία χρόνια να επανατοποθετούνται στην Αγορά προς πώληση σε πολύ υψηλότερες τιμές. Αυτό αποδεικνύει ότι η επένδυση σε έργα τέχνης είναι εξαιρετικά αποδοτική, γενικά, αλλά και ειδικά για εκείνους που διαμόρφωσαν τα επενδυτικά τους χαρτοφυλάκια τη δεκαετία του 1990. Ο παρακάτω πίνακας (πίνακας 1) αναφέρει μερικές περιπτώσεις έργων παρμένες από την Αγορά της Ν. Υόρκης όπου επαναπουλήθηκαν σε μεταγενέστερες ημερομηνίες σε εξαιρετικά υψηλότερες τιμές.


Αλλο χαρακτηριστικό είναι η αύξηση των αγοραστών από τις Ασιατικές Χώρες (κυρίως Κίνα) όπου η ανερχόμενη αστική τάξη δαπανά χρήματα, μανιωδώς, σε έργα τέχνης της Δύσης. Για το λόγο αυτό ο οίκος Sotheby’s δημιούργησε ένα νέο τμήμα μοντέρνας κινέζικης τέχνης στη Ν. Υόρκη και πραγματοποίησε την πρώτη δημοπρασία στις 31 Μαρτίου με περισσότερα από 200 έργα τέχνης. Σύμφωνα με το Artron ο τζίρος της παγκόσμιας αγοράς μοντέρνας και σύγχρονης κινέζικης τέχνης, βάση των δημοπρασιών σε Κίνα και Χονγκ Κονγκ υπολογίστηκε σε 540 εκατ. δολάρια και σύμφωνα με το Sotheby’s αναπτύσσεται ταχύτατα με την αξία των συναλλαγών να ξεπερνά τον Οκτώβριο του 2005 τα 9 εκατ. δολάρια από 2,9 εκατ. δολάρια όλο το 2004.  Παράλληλα, ο οίκος Sotheby’s από την αγορά των έργων ασιατικής τέχνης  σημειώσε έσοδα  της τάξης των 248 εκατ. δολάρια και αύξηση 47%.
Παράλληλα με την Κινέζικη Τέχνη νέα ρεκόρ τιμών γνωρίζει και η Ινδική Τέχνη αφού στις δημοπρασίες που διοργανώθηκαν από τους Christie’s και Sotheby’s στη Ν. Υόρκη όλοι οι πίνακες προς πώληση βρήκαν ενθουσιώδεις αγοραστές.
Σημαντικά ποσά για την αγορά έργων τέχνης δαπανώνται και στη Ρωσία. Η άνοδος των πρώτων υλών συντελεί στη σημαντική βελτίωση της ρώσικής οικονομίας με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι Ρώσοι να επενδύουν στην αγορά τέχνης, οι γκαλερί να απολαμβάνουν μεγάλα κέρδη και οι τιμές των σύγχρονων έργων τέχνης να σημειώνουν τιμές ρεκόρ. Επιπλέον, στην παραπάνω χώρα συντελέστηκε πρόσφατα η δημιουργία κέντρου σύγχρονης τέχνης με την ονομασία  "Winzanof" ( (εργοστάσιο κρασιού), αξίας 4 εκατ. δολαρίων. Ο οίκος Sotheby’s  ανακοίνωσε ότι οι πωλήσεις έργων ρωσικής τέχνης εκτοξεύθηκαν, αποφέροντας 135,6 εκατ. δολάρια σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 166%.
Επιπλέον, χαρακτηριστικό της Αγοράς ΄Εργων Τέχνης είναι ότι και αυτή, όπως η αγορά μετοχών, έχει τα δικά της "blue chips". Στην προκειμένη περίπτωση υπάρχουν τάσεις – μόδες οι οποίες αφορούν σχολές τέχνης. Σύμφωνα με το Artprice τη μεγαλύτερη αύξηση σε επίπεδο ζήτησης και τιμών κατά την περίοδο 1990 – 2004 παρουσίασαν η σχολή του Hudson River (+248%), ο Αμερικανικός Εξπρεσσιονισμός (+164%), η Pop Art (+123%) και η Αμερικανική Αφηρημένη Τέχνη (+85%).
Επιπρόσθετα, για το 2005 οι πωλήσεις έργων εμπρεσιονιστών και μοντέρνων καλλιτεχνών συνέχισαν σταθερά να φέρνουν τα περισσότερα χρήματα στους οίκους δημοπρασιών (ο οίκος Sotheby’s  συγκέντρωσε 520,9 εκατ. δολάρια από τον τομέα αυτό). Η σύγχρονη τέχνη είναι πλέον πολύ κοντά με τα έσοδα του οίκου για το 2005 να φθάνουν τα 401,9 εκατ. δολάρια.


PRIVATE BANKING ΤΡΑΠΕΖΩΝ


Σύμφωνα με την εφημερίδα «Καθημερινή» περίπου εκατό μεγάλοι συλλέκτες στην Ελλάδα είναι πελάτες private banking τραπεζών και έχουν επενδύσει σε έργα τέχνης συνολικής αξίας άνω των 10 εκατ. ευρώ. Τα  private banking τραπεζών (τμήματα ιδιωτικής τραπεζικής) προσφέρουν, πλέον, επενδύσεις σε έργα τέχνης και περιλαμβάνουν ολοκληρωμένο φάσμα υπηρεσιών. Οι υπηρεσίες private banking περιλαμβάνουν:
• Πραγματογνωμοσύνη και εκτίμηση για να αποτιμηθούν σωστά τα έργα τέχνης. Το παραπάνω πραγματοποιείται με τη συνδρομή ιστορικών τέχνης, συντηρητών και πραγματογνωμώνων.
• Παροχή νομικών συμβουλών στη διαδικασία προσφοράς ή αποδοχής κληροδοτημάτων σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
• Οι τράπεζες παρέχουν τη δυνατότητα χορήγησης δανείου – χρηματοδότησης αγορά έργων τέχνης μέσω ειδικών διανείων.
• Τα έργα Τέχνης ασφαλίζονται είτε μεμονωμένα είτε ως συλλογή.
• Συντήρηση, παρουσίαση και τεκμηρίωση των έργων τέχνης.
Για να γίνει κάποιος πελάτης σε private banking τραπεζών θα πρέπει να έχει διαθέσιμα πάνω από 300.000 ευρώ και οι συμβουλές των τμημάτων αυτών δεν περιορίζονται μόνο σε «κλασικές» επενδύσεις όπως μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κλπ αλλά και σε έργα τέχνης, ακίνητα κλπ. Οι συλλογές σε έργα τέχνης περιλαμβάνουν χαρτοφυλάκια με πίνακες, γλυπτά, συλλεκτικά αντικείμενα διαφόρων περιόδων και καλλιτεχνών, σε αναλογία που επιθυμεί ο πελάτης ή του προτείνει το private banking της τράπεζας. Ο επενδυτής – συλλέκτης που απευθύνεται σε τμήμα private banking τράπεζας μπορεί να αγοράσει έργα τέχνης που έχουν ήδη μεγάλη αξία ή να επενδύσει στην υπεραξία που μπορούν να αποκτήσουν μετά από κάποια χρόνια φθηνά έργα άσημων καλλιτεχνών που πιθανώς να γίνουν γνωστοί αργότερα.


ΤΑΣΕΙΣ


Οπως εκτιμά η Art Market Research, οι τιμές των έργων τέχνης των ακριβότερων καλλιτεχνών έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 1996. Αυτή η τάση αναμένεται να συνεχιστεί και για όλο το 2006. Παράλληλα, η Artnet  προβλέπει ότι περισσότερα από 20 δισ. δολάρια θα επενδυθούν και φέτος στην αγορά έργων τέχνης.
Αναφορικά με την εξέλιξη των τιμών των Ελληνικών έργων τέχνης τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τόσο ο οίκος Bonhams όσο και ο Sotheby’s  να διοργανώνουν αρκετά "Greek Sales". Τα αποτελέσματα των δημοπρασιών των παραπάνω οίκων (μαζί και του οίκου Βέργου) πού ήταν προγραμματισμένες για το Μάιο ήταν εξαιρετικά.  Σημειώνεται το εντυπωσιακό ποσό των 730.000 ευρώ που συγκεντρώθηκε από την  easySale4charity στη δημοπρασία των έργων σύγχρονης τέχνης της προσωπικής συλλογής του Στέλιου Χατζηιωάννου όπου δημοπρατήθηκαν 54 έργα με σκοπό την οικονομική ενίσχυση της ένωσης «Μαζί για το παιδί». Παράλληλα, σημαντικά ρεκόρ σε τιμές για Ελληνες ζωγράφους σημειώθηκαν στη δημοπρασία του Πέτρου Βέργου που πραγματοποιήθηκε στις 5 Απριλίου 2006 στην Αθήνα και συγκέντρωσε 1.441.000 ευρώ.
Σύμφωνα με μελέτη της γερμανικής τράπεζας Dresdner Bank οι επενδύσεις σε έργα τέχνης μπορούν να αποφέρουν μεγαλύτερες αποδόσεις σε σχέση με μετοχές, ομόλογα και άλλες επενδύσεις σε τίτλους. Η συγκεκριμένη μελέτη συγκρίνει την πορεία των τιμών των έργων του γνωστού ζωγράφου Πωλ Σεζάν από το 1874 έως το 1998 με την αντίστοιχη των γερμανικών μετοχών και ομολόγων. Ακολούθως, η ετήσια μέση αύξηση της αξίας των έργων του ζωγράφου ήταν 56% για περισσότερο από ένα αιώνα, τη στιγμή που οι μετοχές κέρδισαν ελάχιστα ενώ τα ομόλογα παρουσίασαν απώλειες. Τελικά, ο υπεύθυνος της  Dresdner Bank κ. Βολφγκανγκ Βίλκε προτείνει στους επενδυτές να τοποθετούν τουλάχιστον το 5% του χαρτοφυλακίου τους σε έργα τέχνης υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν και έναν καλό σύμβουλο. Σε περίπτωση που ο επενδυτής είναι και γνώστης της τέχνης το παραπάνω ποσοστό μπορεί να είναι μεγαλύτερο.


ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ – ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ


Η επένδυση σε έργα τέχνης αποτελεί στοιχείο διασποράς του κινδύνου. Ο επενδυτής που μπορεί να είναι ένα μεμονωμένο άτομο αλλά και μια επιχείρηση λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο και την απόδοση και μετά αποφασίζει αν θα αναλάβει ή θα απορρίψει το επενδυτικό έργο το οποίο και εξετάζει. Οι επιχειρήσεις, λοιπόν, αλλά και οι επενδυτές κατανέμουν τα κεφάλαιά τους σε διαφορετικές επενδύσεις. Η διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου γενικώς, επιτυγχάνεται μέσω της συμμετοχής πολλών και διαφορετικών επενδυτικών επιλογών στο χαρτοφυλάκιο. Καθώς προσθέτουμε επενδυτικά στοιχεία όπως έργα τέχνης στο χαρτοφυλάκιο, ο συνολικός κίνδυνος μειώνεται. Ο στόχος αυτής της διαφοροποίησης είναι η μείωση του κινδύνου που συνεπάγονται τα επενδυτικά έργα και η ταυτόχρονη διατήρηση της μέσης απόδοσης σε επιθυμητά επίπεδα. Αντικειμενικός στόχος της διαφοροποίησης δεν είναι να ελαττωθεί η διασπορά ανά περιουσιακό στοιχείο, αλλά να επιτευχθεί ο καλύτερος συνδυασμός των αποδόσεων και των κινδύνων.
Η επένδυση σε έργα τέχνης οδηγεί σε εξομάλυση του συνολικού ρίσκου, αφού συνήθως συσχετίζεται αρνητικά με άλλα επενδυτικά προϊόντα όπως οι μετοχές τα ομόλογα κλπ. Στην περίπτωση αυτή, ο κίνδυνος του χαρτοφυλακίου δεν εξαρτάται μόνο από τις επιμέρους αξίες των επενδύσεων αλλά και από τη μεταξύ τους σχέση. Τα περισσότερα επενδυτικά μέσα (π.χ. μετοχές) από μόνες τους μεταβάλλονται περισσότερο από την αγορά (δείκτες), αυτό σημαίνει ότι το ρίσκο του χαρτοφυλακίου δεν αντιπροσωπεύεται από το σωρευμένο ρίσκο των μεμονωμένων ενεργητικών. Αυτό, επίσης, σημαίνει ότι το ρίσκο ελαττώνεται με τη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου, την αύξηση δηλαδή του αριθμού των αξιών που περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο.
Μειονέκτημα για την αγορά των έργων τέχνης είναι η έλλειψη ρευστότητας που χαρακτηρίζει την αγορά. Η αγορά αυτή παρά το γεγονός ότι συνδέεται με την πορεία των άλλων (μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα, νομίσματα κλπ) έχει τη δική της αυτοτελή δυναμική. Επομένως, παρά το γεγονός ότι επηρεάζεται από τη γενικότερη οικονομική συγκυρία έχει και τα δικά της εγγενή χαρακτηριστικά που έχουν να κάνουν με την παγκόσμια κουλτούρα, τη ροπή προς την τέχνη, το επίπεδο του πολιτισμού αλλά και της «μόδας» που κυριαρχεί την κάθε περίοδο. Παρ’όλα αυτά, η αγορά αυτή μοιάζει με την αγορά των εμπορευμάτων στο εξής χαρακτηριστικό: σε περιόδους οικονομικής καχεξίας τα έργα τέχνης αντιπροσωπεύουν εμπράγματες αξίες που διατηρούν την καλλιτεχνική τους αξία και την αξία χρήσης τους ως πολιτιστικά έργα.



Σπύρος  Παπαθανασίου
Οικονομολόγος (MSc, Phd Cand)  
Υπεύθυνος Επενδυτικής
Στρατηγικής Prelium  AXE EΠΕΥ  s.papathanasiou@prelium.com

  Περιεχόμενα
EDITORIAL 18 χρόνια περιοδικό «ΧΡΗΜΑ»
ΠPOTAΣEIΣ AΓOPAΣ: Επιχειρήσεις: Μπαίνοντας στην... τελική ευθεία των εξελίξεων
¶ρθρο: Πόσο ζοφερή είναι η οικονομική πραγματικότητα;
AΦIEPΩMA ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ-ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΟΙ ΟΜΙΛΟΙ
AΦIEPΩMA ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ
AΦIEPΩMA ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ
AΦIEPΩMA ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
AΦIEPΩMA Ελλάδα-Κύπρος
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ: Ανασκόπηση για το Μήνα Ιούνιο του 2006

 Όροι και προϋποθέσεις του site