Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Older Conferences

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

More ...

 


Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2009                              

ΑΡΘΡΟ

H ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ
ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ


Είναι φανερό ότι οι αιτίες της κρίσης δεν έχουν καμία σχέση με τα χρηματιστήρια. Τελικά όμως τόσο τα χρηματιστήρια όσο και οι επενδυτές επηρεάστηκαν σημαντικά από αυτήν. Στους επενδυτές επικρατεί σήμερα κλίμα αβεβαιότητας, η κρίση τους προκαλεί φόβο και έτσι απέχουν από την ανάληψη κινδύνων και από επενδυτικές δραστηριότητες.


Από τον Γιώργο Κουφάρη*


Αναμφίβολα το 2008 ήταν μια δύσκολη χρονιά για την παγκόσμια οικονομία που διανύει μια από τις δυσκολότερες περιόδους της. Για τις χρηματιστηριακές αγορές το 2008 ήταν “χρονιά της αρκούδας” και από τις χειρότερες στην ιστορία των κεφαλαιαγορών από το 1930. Η πτώση στις διεθνείς αγορές κυμαίνεται μεταξύ 35% - 65% ενώ μέσα σε 12 μήνες τα διεθνή χρηματιστήρια έχασαν 30 τρισεκατομμύρια δολάρια. Στο ΧΑΚ η μείωση του γενικού δείκτη, σε σύγκριση με το τέλος του 2007, ήταν 77,15% και η συνολική κεφαλαιοποίηση της κυπριακής κεφαλαιαγοράς μειώθηκε από 25,3 δισ. ευρώ σε 10,3 δισ. ευρώ.
Τα τελευταία χρόνια οι χρηματιστηριακοί δείκτες παγκόσμια κατέγραψαν σημαντική άνοδο και κατέρριπταν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Η ευφορία ήταν διάχυτη διεθνώς. Από τα τέλη του 2007, όμως, άρχισαν να παρουσιάζονται τα πρώτα σημάδια της κρίσης. ΄Ολοι, συμπεριλαμβανομένων και των αναλυτών, απέτυχαν παταγωδώς να προβλέψουν την κάθετη πτώση των χρηματιστηρίων και την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας προς την ύφεση. ΄Ισως το μεγαλύτερο λάθος που έγινε να ήταν ότι αφέθηκε να καταρρεύσει η Lehman Brothers, ο τραπεζικός αυτός κολοσσός.
Οι αιτίες της κρίσης είναι γνωστές. Η κρίση ξεκίνησε βασικά από τις ΗΠΑ με τα στεγαστικά δάνεια και ξαπλώθηκε πολύ γρήγορα σ' όλο τον κόσμο. Λόγω των χαμηλών επιτοκίων, της κατάχρησης των δυνατοτήτων δανεισμού και της απουσίας αποτελεσματικής εποπτείας, η χρηματοπιστωτική αγορά οδηγήθηκε σε υπερβολές. Πέραν, όμως, όλων αυτών ήταν και τα τραπεζικά επενδυτικά προϊόντα ύψους 60 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που διαπραγματεύτηκαν σε εξωχρηματιστηριακές αγορές. Οι αγορές αυτές διαφέρουν από τις παραδοσιακές - οργανωμένες αγορές που λειτουργούν τα χρηματιστήρια. Επειδή δε ο τομέας των τραπεζών είναι συνδεδεμένος με τις επενδύσεις, το απαισιόδοξο  κλίμα επηρέασε ουσιαστικά τις τιμές των μετοχών.

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ
Η κρίση επέδειξε για ακόμη μια φορά την αναγκαιότητα για διαφάνεια και για αξιόπιστους μηχανισμούς διαμόρφωσης τιμών. Η κρίση ήρθε για να υπενθυμίσει στους επενδυτές τα σημαντικά οφέλη που μπορούν να αποκομίζουν επιλέγοντας να διεξάγουν τις συναλλαγές τους μέσα από τα παραδοσιακά χρηματιστήρια.
Είναι φανερό ότι οι αιτίες της κρίσης δεν έχουν καμία σχέση με τα χρηματιστήρια. Τελικά όμως τόσο τα χρηματιστήρια όσο και οι επενδυτές επηρεάστηκαν σημαντικά από αυτήν. Στους επενδυτές επικρατεί σήμερα κλίμα αβεβαιότητας, η κρίση τους προκαλεί φόβο και έτσι απέχουν από την ανάληψη κινδύνων και από επενδυτικές δραστηριότητες.
Η πτώση του κυπριακού χρηματιστηρίου ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της αβεβαιότητας και του κλονισμού της εμπιστοσύνης του κόσμου από τη διεθνή κρίση.  Λόγω μεγέθους, η κυπριακή κεφαλαιαγορά, που λειτουργεί με τη λογική της αναδυόμενης αγοράς, παρουσιάζεται  με μεγαλύτερες πτώσεις και μεταβλητότητα απ' ότι τα αναπτυγμένα χρηματιστήρια.
Οι σημαντικότεροι κίνδυνοι της κρίσης για τα χρηματιστήρια είναι η μείωση της ρευστότητας, που γι' αυτά τα είναι εξ ίσου σημαντική όσο και το οξυγόνο για τον άνθρωπο, καθώς και η προοπτική μειωμένης επικερδότητας των εισηγμένων εταιρειών. Τα αποτελέσματα, δυστυχώς, παρουσιάζουν ότι η άντληση κεφαλαίων μέσα από τα χρηματιστήρια να είναι πολύ δύσκολη έως αδύνατη ενώ οι όγκοι συναλλαγών να έχουν μειωθεί δραματικά.
Η ψυχολογία, περισσότερο ίσως και από τα οικονομικά θεμελιώδη, επηρεάζει τις καθημερινές διακυμάνσεις στις χρηματαγορές όλου του κόσμου. Ανάλογα με το επίπεδο της ψυχολογίας τα ίδια οικονομικά στοιχεία ερμηνεύονται με διαφορετικό τρόπο όταν στις κεφαλαιαγορές επικρατεί ευφορία και διαφορετικά όταν κυριαρχεί η απογοήτευση. Θα πρέπει, λοιπόν, να σταματήσει η καταστροφολογία και η κινδυνολογία και να επικεντρωθούμε στα πραγματικά δεδομένα και στις προοπτικές.


ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ
Πάντοτε οι μεγάλες κρίσεις δημιουργούν ανακατατάξεις και αναδιαρθρώνουν το οικονομικό και επιχειρηματικό σκηνικό. Η μεγαλύτερη πρόκληση για το 2009 είναι η διαχείριση των επιπτώσεων της κρίσης στην πραγματική οικονομία και ειδικότερα στην κερδοφορία των εισηγμένων εταιρειών. Η κρίση φαίνεται να έχει διάρκεια και κανένας στις διεθνείς χρηματαγορές δεν μπορεί να προβλέψει με σιγουριά πότε η παγκόσμια οικονομία θα ανακάμψει. Φαίνεται ότι οι άσχημες οικονομικές και εταιρικές ειδήσεις θα συνεχίσουν να ανακοινώνονται και μέσα στο 2009.
Όλες σχεδόν οι χώρες του κόσμου και οι σχεδιαστές της οικονομικής πολιτικής παίρνουν πρωτοβουλίες και προχωρούν με σχέδια διάσωσης, με κρατικές παρεμβάσεις και με δημοσιονομικά μέτρα χαλαρώνοντας τη δημοσιονομική τους πολιτική με στόχο την αποφυγή επανάληψης των δεκαετιών 1930 και 1970. Ο Μπάρακ Ομπάμα, ο νέος Πρόεδρος από τις 20 Ιανουαρίου 2009 των ΗΠΑ, αναμένεται να προτείνει επιπρόσθετο δημοσιονομικό πακέτο στήριξης της οικονομίας και για ώθηση της επενδυτικής υποδομής.
Η πλέον, όμως, αποφασιστική και επιβεβλημένη ενέργεια για τον περιορισμό των ενεργειών της οικονομικής ύφεσης είναι η ανάκτηση της εμπιστοσύνης και της ψυχολογίας των επενδυτών.  Η  βελτίωση της ψυχολογίας στην Wall Street και στα άλλα χρηματοπιστωτικά κέντρα όπως και η διόρθωση των τιμών θα επιτρέψουν στους διαχειριστές κεφαλαίων να ξαναρχίσουν τις επενδύσεις τους στις ΗΠΑ και στις άλλες χώρες. Είναι δε γνωστό ότι υπάρχουν τεράστια κεφάλαια στο περιθώριο που περιμένουν να επενδυθούν κατάλληλα έχοντας υπόψη και το ύψος των επιτοκίων.


Η ΚΡΙΣΗ ΓΕΝΝΑ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ
Μεταξύ των ιδίων των χρηματιστηρίων, των εποπτικών αρχών, των μελών και των τραπεζών υπάρχει συνεργασία για να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της κρίσης. ΄Ολοι οι συντελεστές της κεφαλαιαγοράς γνωρίζουν ότι δεν είναι πλέον ανεξάρτητες και απομονωμένες οντότητες και ότι συμβεί γύρω τους επηρεάζει τόσο τα ίδια όσο και τους πελάτες τους.
Οι επενδυτές πρέπει να γνωρίζουν ότι τα χρηματιστήρια είναι προεξοφλητικοί μηχανισμοί και ότι ο χρόνος της ανάκαμψης έρχεται νωρίτερα απ’ ότι γενικά αναμένεται. Συνεπώς, οι επενδυτές πρέπει να αποφασίζουν με γνώμονα τις μελλοντικές προσδοκίες παρά τα σημερινά δεδομένα. Είναι λογικό να αναμένεται ότι η αγορά θα αναγνωρίσει το σημείο καμπής αρκετά πριν αυτό φανεί στα εταιρικά κέρδη και θα αντιδράσει ανάλογα. Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι σήμερα τα χρηματιστήρια είναι σε χαμηλό σημείο, διότι έχει ήδη προεξοφληθεί ότι το μέλλον ή τουλάχιστον το άμεσο μέλλον είναι δύσκολο.
Από τη θέση του Προέδρου του ΧΑΚ δεν μπορώ να σχολιάσω τις αποτιμήσεις των μετοχών και ούτε πώς θα συμπεριφερθεί ο επενδυτής. Ένα σημείο, όμως, στο οποίο συμφωνούν σχεδόν όλοι οι αναλυτές είναι ότι με τις παρούσες αποτιμήσεις των τίτλων στα περισσότερα χρηματιστήρια, μετά την κατακόρυφη πτώση των τιμών σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες. Οι εκτιμήσεις αυτές συνάδουν με το ότι κατά κανόνα η χρηματιστηριακή κρίση γεννά ευκαιρίες.
Επίσης, η διαφαινόμενη μείωση των επιτοκίων κατάθεσης αναμένεται ότι θα διοχετεύσει κεφάλαια στις χρηματιστηριακές αγορές. Οι επενδυτές που επιζητούν πραγματικές αποδόσεις, έπειτα από την αναπροσαρμογή για πληθωρισμό, θα επιλέξουν και τα χρηματιστήρια για τοποθέτηση των κεφαλαίων τους.


Η ΣΥΝΤΑΓΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ
Οι επενδυτές, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα και τη συμβουλή του πιο επιτυχημένου επενδυτή στον κόσμο, του Warren Buffet «Να είστε αχόρταγοι όταν οι άλλοι είναι φοβισμένοι και φοβισμένοι όταν οι υπόλοιποι εμφανίζονται αχόρταγοι» πρέπει να αποφασίζουν ανάλογα. Επαναλαμβάνω, όμως, και πάλι ότι οι επενδυτές σ' αυτή τη δύσκολη οικονομική συγκυρία πρέπει να λειτουργούν με λογική, σύνεση, αντικειμενικότητα, χωρίς συναισθηματισμούς και να αξιολογούν τα θεμελιώδη τόσο της οικονομίας όσο και των εταιρειών. Ο ενθουσιασμός και η απογοήτευση είναι κακοί σύμβουλοι.
Ο κάθε επενδυτής πρέπει να καθορίσει το χρονικό επενδυτικό του ορίζοντα εκτιμώντας και πάλι τη συμβουλή του Warren Buffet «Αν μια μετοχή δεν μπορεί να την κρατήσεις για δέκα χρόνια, τότε πούλησέ την σε δέκα λεπτά». Θα πρέπει να ξεπερασθεί το φαινόμενο οι ιδιώτες επενδυτές να είναι οι τελευταίοι που τοποθετούνται στην αγορά όταν αυτή βρίσκεται σχεδόν στο ψηλότερο σημείο και να είναι επίσης αυτοί οι οποίοι αποχωρούν από την αγορά όταν αυτή βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο. Γι' αυτό και επιβάλλεται οι ιδιώτες επενδυτές να απευθύνονται για τις επενδυτικές τους αποφάσεις στους επαγγελματίες συμβούλους.
Εμείς στο ΧΑΚ έχουμε διαμορφώσει κατάλληλους σχεδιασμούς με στόχο το ΧΑΚ να συνεχίσει την πορεία του σ' αυτή τη δύσκολη περίοδο της κρίσης. Θέλουμε να έχουμε κοντά μας τόσο τους ιδιώτες επενδυτές όσο και τους θεσμικούς επενδυτές, Κύπριους και ξένους. Αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ στα ξένα χρηματιστήρια οι θεσμικοί επενδυτές αποχωρούσαν, στο ΧΑΚ η συμμετοχή τους παρέμεινε σχεδόν στα ίδια επίπεδα, γύρω στο 10%.
Οι χρηματιστηριακές αγορές και το ΧΑΚ θα αντέξουν και αυτή την κρίση, όπως άντεξαν και άλλες κρίσεις στο παρελθόν, για το καλό τόσο των οικονομιών όσο και των επενδυτών.


* Ο κ. Γιώργος Κουφάρης είναι Πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου


 


 

  Περιεχόμενα
Editorial: Αναζητώντας απαντήσεις που αξίζουν χρυσάφι
Επικαιρότητα
Προτάσεις Αγοράς: Χρηματοστήριο - το «παιχνίδι» πέρασε στους πολιτικούς!
Στιγμιότυπα από τη Σοφοκλέους
Συνέντευξη: Σπύρος Καπράλος - Πρόεδρος Χρηματιστηρίου Αθηνών
¶ρθρο: Η παγκόσμια οικονομική κρίση και οι χρηματιστηριακές αγορές
Θέμα: Οι 4 εποχές του χρηματιστηρίου και τι «διδάσκουν» για τις επενδύσεις
Θέμα: Επενδύσεις σε ακίνητα - Αγοραστικές ευκαιρίες, ικανοποιητικές αποδόσεις
Θέμα: Προτείνεται ειδικό βαλκανικό πακέτο στήριξης
Ανάλυση Merrill Lynch: Πώς βλέπει το επενδυτικό 2009 ο Gary Dugan της Merrill Lynch
Αφιέρωμα: Εταιρίες Δημοσίου
Παρουσίαση: Ο νομπελίστας P.Krugman για την οικονομική κρίση
Αφιέρωμα: South-East Europe Insurance Conference 2008
Παρουσίαση: ΧΡΗΜΑ & INSURANCE WORLD - Νέες κσι ανανεωμένες εκδόσεις της Metaholding
Αφιέρωμα: Αγορά μαζικής εστίασης
Παρουσίαση: IDC Security Roadshow 2009
Αφιέρωμα: Καταθετικά προϊόντα τραπεζών
Αφιέρωμα: Αγορά γαλακτοκομικών προϊόντων
Διεθνείς Αγορές: 2009, με βαρυχειμωνιά
Ανάλυση Schroders: Πως βγήκαν οι αγορές από τις προηγούμενες υφέσεις
Αποκλειστικότητα Euromoney: Πως οι εταιρείες θα επιβιώσουν όσο διαρκεί η κρίση ρευστότητας
Ανάλυση BlackRock: Οι προοπτικές του 2009
Στα ενδότερα του Χρηματιστηρίου Αθηνών
Τα νέα της αγοράς
Δια ταύτα...: Μάλλον, για χλωμό το βλέπουμε

 Όροι και προϋποθέσεις του site