Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Δείτε τον απολογισμό της εκδήλωσης

Older Conferences

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

Δείτε τον απολογισμό του Συνεδρίου

More ...

 


Ιανουάριος-Φεβρουάριος 2009                              

ΑΝΑΛΥΣΗ


ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ 2009


ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ
ΣΕ ΔΥΣΚΟΛΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ


Οι οικονομικές συνθήκες είναι πιθανό να συνεχίσουν να επιδεινώνονται κατά το 2009, με την ύφεση στις οικονομίες των ανεπτυγμένων χωρών να είναι πιθανόν πιο έντονη σε σχέση με αυτή των αρχών της δεκαετίας του 1990 και των πρώτων ετών της τρέχουσας δεκαετίας.

από τον Richard Urwin*


Στη διάρκεια των τελευταίων δύο μηνών παρατηρείται μια επιτάχυνση της κρίσης στις διεθνείς χρηματαγορές, ενώ ταυτόχρονα οι κυβερνήσεις και οι σχεδιαστές της οικονομικής πολιτικής σε ολόκληρο τον κόσμο προσπαθούν να προσφέρουν κάποια ανακούφιση μέσα από άκρως επιθετικές και δημιουργικές κινήσεις. Στο παρόν άρθρο εξετάζονται τα πρόσφατα γεγονότα, οι προοπτικές, καθώς και τα σημάδια τα οποία θα πρέπει να αναζητούν οι επενδυτές για να μπορέσουν να προσδιορίσουν το πότε η παρούσα κρίση θα υποχωρήσει, ενώ επίσης προσφέρονται κάποιες προτάσεις σχετικά με επενδυτικές επιιλογές του 2009 που πιθανόν κρύβουν αξίες.
Κατά την άποψή μας, αρνητικές οικονομικές και εταιρικές ειδήσεις θα συνεχίσουν να ανακοινώνονται μέσα στο 2009, ενώ ισχυρές τάσεις οικονομικής ύφεσης θα παραμείνουν πολύ εμφανείς για μερικά τρίμηνα ακόμη. Παρ' όλα αυτά, σε ολόκληρο τον κόσμο έχει ήδη δρομολογηθεί μια σημαντική χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής, ενώ οι τιμές των εμπορευμάτων έχουν καταρρεύσει - γεγονός με άμεσο θετικό αντίκτυπο στο εισόδημα των καταναλωτών. Ίσως, λοιπόν, το πιο επώδυνο σημείο για το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα να το διανύουμε τώρα, κάτι που δε σημαίνει βεβαίως ότι δεν έχουμε μπροστά μας μια μακρά περίοδο ανάρρωσης. Προβλέπουμε μια ανάσχεση στη βύθιση της οικονομικής δραστηριότητας περί τα μέσα του 2009, αλλά πιθανολογούμε ότι οι προσπάθειες ανάκαμψης θα παραμείνουν υποτονικές μέχρι το 2010. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι παραμένει πιθανή η προοπτική μιας παρατεταμένης και επώδυνης περιόδου προσαρμογής.
Σε ένα τέτοιο φόντο, οι συνθήκες για τις χρηματοπιστωτικές αγορές παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες: ύφεση, μείωση των εταιρικών κερδών, ένα οικονομικό σύστημα που εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από ακραίες πιέσεις, συνεχιζόμενες αναγκαστικές ρευστοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων και ένα επίπεδο μεταβλητότητας που δεν έχει ιστορικό ανάλογο εδώ και πολλές δεκαετίες. Κάτω από αυτές τις συγκυρίες, η διατήρηση θέσεων σε ρευστό παραμένει προφανώς η πιο ελκυστική επενδυτική προοπτική. Παρ’ όλα αυτά, όπως και σε άλλες περιόδους εξαιρετικής οικονομικής δυσπραγίας, οι επενδυτικές ευκαιρίες αρχίζουν κι αυτές να γίνονται ορατές.


ΕΛΚΥΣΤΙΚΕΣ ΑΠΟΤΙΜΗΣΕΙΣ
Κοιτάζοντας τις μετοχές, διαπιστώνεται ότι οι αποτιμήσεις τους έχουν σαφώς βελτιωθεί και, σύμφωνα με κάποιους δείκτες, είναι οι πιο ελκυστικές των τελευταίων τριάντα ετών. Αυτό βέβαια αποτελεί μια αναγκαία αλλά όχι και ικανή συνθήκη για μια παρατεταμένη ανάκαμψη των αγορών. Κατά την άποψή μας, είναι πιθανό να διατηρηθεί μια περίοδος εξαιρετικά υψηλής μεταβλητότητας κατά την οποία οι κεφαλαιαγορές ίσως βρεθούν και σε νέα ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Οι επενδυτές θα πρέπει, παρόλα αυτά, να λάβουν υπ' όψη ότι τα χρηματιστήρια τείνουν να προεξοφλούν με ένα μακροχρόνιο ράλλυ τιμών την όποια σημαντική υποχώρηση των παραγόντων της ύφεσης, πολλές φορές 7 - 9 μήνες πριν η οικονομία βρεθεί στο κατώτερο σημείο του κύκλου. Πιστεύουμε ότι σε συνθήκες αβεβαιότητας όπως οι τωρινές, η καλύτερη αξία βρίσκεται σε ποιοτικές εταιρείες  με σχετικά ισχυρούς ισολογισμούς, επαρκή χρηματοδότηση, υψηλά επίπεδα χρηματορροών και με μία ισχυρή διοίκηση η οποία, σε ένα περιβάλλον οικονομικής επιβράδυνσης, έχει την ικανότητα να ασκεί τον απαραίτητο έλεγχο στις ταμειακές ροές της επιχείρησης.
Όσον αφορά στις επενδύσεις σταθερού εισοδήματος, διακρίνουμε μερικές πολύ ελκυστικές ευκαιρίες στα εταιρικά ομόλογα, καθώς λόγω της παντελούς έλλειψης ρευστότητας η διαφορά απόδοσης (spread) σε σχέση με τα κρατικά ομόλογα έχει διευρυνθεί για να φτάσει σε, σχεδόν, ιστορικά υψηλά επίπεδα. Κατά την εκτίμησή μας, η σχέση ρίσκου - απόδοσης στην αγορά των εταιρικών ομολόγων είναι αυτή τη στιγμή καλύτερη από την αντίστοιχη της αγοράς μετοχικών αξιών. Στην περίπτωση των ομολόγων το κέρδος δεν βασίζεται στην κερδοφορία των εταιρειών, αλλά στο επιτόκιο που έχει συμφωνηθεί κατά την αγορά του χρεωγράφου. Προφανώς λοιπόν, σε ένα περιβάλλον ισχυρών πιέσεων στην κερδοφορία των εταιρειών και με την προοπτική περαιτέρω χρεοκοπιών να παραμένει πιθανή, οι κάτοχοι των ομολόγων μιας εταιρείας πλεονεκτούν έναντι των μετόχων της. Δεδομένων των ευκαιριών που παρουσιάζονται στη χρηματοδότηση αξιόπιστων εταιρειών (investment grade credit), δεν πιστεύουμε ότι είναι προς το παρόν αναγκαίο να κινηθεί κανείς προς τις υψηλές αποδόσεις, παρά την αξιοσημείωτη διαφορά στις αποδόσεις που αρχίζουν να διαφαίνονται στο συγκεκριμένο τομέα.
Όσον αφορά στα εναλλακτικά επενδυτικά προϊόντα, επισημαίνεται η μικρή έως και μηδενική προστασία που προσέφεραν κατά το 2008: τόσο τα αμοιβαία κεφάλαια (επιθετικά - hedge funds και ιδιωτικής τοποθέτησης - private equity), όσο και τα ακίνητα είχαν έντονα αρνητική απόδοση. Περιμένουμε ότι η απόκλιση στις αποδόσεις των διαφόρων εναλλακτικών επενδυτικών προϊόντων θα διευρυνθεί. Θεωρούμε ότι είναι πολύ νωρίς για μία παρατεταμένη ανάκαμψη στην αγορά ακινήτων, ενώ είμαστε θετικοί απέναντι σε επιλεγμένα επιθετικά αμοιβαία κεφάλαια (distressed debt funds), σε hedge funds και σε κεφάλαια ιδιωτικής τοποθέτησης (private equity).
Όσον αφορά στα εμπορεύματα, ο κύκλος της υπεραπόδοσης ανατράπηκε στα μέσα του 2008, φέρνοντας πολλά από τα εμπορεύματα στα επίπεδα τιμών των αρχών της δεκαετίας. Οι μελλοντικές προοπτικές τους συνδέονται με δύο παράγοντες: πρώτον, το βαθμό στον οποίο η μείωση της παραγωγής, που υλοποιείται με επιθετικό τρόπο αυτό τον καιρό, θα καταφέρει να στηρίξει τις τιμές των προϊόντων και δεύτερον, με το κατά πόσο οι πολιτικές αναθέρμανσης της οικονομίας θα καταφέρουν να συντηρήσουν ένα υψηλό επίπεδο τελικής ζήτησης. Το πετρέλαιο θα αποτελέσει το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα - με τα τρέχοντα επίπεδα τιμών στα 45 δολάρια η ζήτηση μειώνεται, ενώ παραμένει ερωτηματικό ο βαθμός μείωσης των εκμεταλλεύσιμων αποθεμάτων, καθώς μεταφέρονται στο μέλλον δαπανηρά projects εξόρυξης. Παρόμοια χαρακτηριστικά παρουσιάζουν και τα μαλακά εμπορεύματα (soft commodities), οι τιμές των οποίων έδειξαν να έχουν έντονη και λογική συσχέτιση με τις τιμές της ενέργειας. Οι τιμές των βιομηχανικών μετάλλων κινούνται γενικώς προς επίπεδα τα οποία αποθαρρύνουν την παραγωγή και τις επενδύσεις. Τα πολύτιμα μέταλλα, οι τιμές των οποίων υπέστησαν σοβαρό πλήγμα από την απομόχλευση, σε ένα περιβάλλον αναθέρμανσης της οικονομίας, ίσως παρουσιάσουν κάποιες επενδυτικές ευκαιρίες


ΠΙΘΑΝΗ Η ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ
Συνολικά, οι οικονομικές συνθήκες είναι πιθανό να συνεχίσουν να επιδεινώνονται κατά το 2009, με την ύφεση στις οικονομίες των ανεπτυγμένων χωρών να είναι πιθανόν πιο έντονη σε σχέση με αυτή των αρχών της δεκαετίας του 1990 και των πρώτων ετών της τρέχουσας δεκαετίας. Οι ζημιές των τραπεζών είναι πιθανό να διευρυνθούν περαιτέρω, καθώς θα βρισκόμαστε σε χειρότερο σημείο του οικονομικού κύκλου, ενώ οι εταιρείες που βρίσκονται εκτός του χρηματοοικονομικού κλάδου είναι πιθανό να δούν μια σημαντική μείωση στην κερδοφορία τους κατά το 2009. Με την πραγματική οικονομία να παραμένει υπό πίεση, θε περιμέναμε με σχετική βεβαιότητα τα επίπεδα της μεταβλητότητας να παραμείνουν υψηλά. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τα πιθανά όρια διακύμανσης των χρηματιστηριακών αγορών θα είναι εξαιρετικά μεγάλα, ενώ δεν θα είναι αμελητέος ο κίνδυνος περαιτέρω μείωσης των τιμών (downside risk).
Παρά τις δυσμενείς οικονομικές και εταιρικές ειδήσεις, πιστεύουμε ότι τα χρηματιστήρια βρίσκονται τώρα στο μέσο της διαδικασίας προσέγγισης των κατώτατων σημείων τους. Η διαδικασία αυτή φαίνεται να έχει αρχίσει στις 10 Οκτωβρίου 2008. Έκτοτε, οι μετοχές βρέθηκαν στα τέλη Νοεμβρίου κάτω από τα χαμηλά της 10ης Οκτωβρίου, αλλά είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η μεταβλητότητα σε εκείνη τη στιγμή ήταν χαμηλότερη, γεγονός το οποίο ενισχύει την άποψη μας που θέλει τις τιμές των μετοχών να βρίσκουν σημείο στήριξης. Με βάση όσα παρατηρήθηκαν σε παρόμοιες καταστάσεις του παρελθόντος, τέτοιες διαδικασίες έχουν τυπική διάρκεια μερικών μηνών. Προς το παρόν, διανύουμε ήδη το δεύτερο μήνα, ενώ πιστεύουμε ότι μένουν ακόμη δύο έως τέσερρις μήνες μέχρι τη σταθεροποίηση, πράγμα που σημαίνει ότι αναμένουμε να διατηρηθούν τα υψηλά επίπεδα μεταβλητότητας, αλλά η πιο μακροπρόθεσμη προοπτική είναι πιο αισιόδοξη.
Ο πιο ορατός κίνδυνος για περαιτέρω βύθιση των χρηματιστηριακών αγορών παραμένει στο επίπεδο των μακροοικονομικών μεγεθών ή στο ενδεχόμενο κατάρρευσης του οικονομικού συστήματος. Παρ’ όλα αυτά, η πρόσφατη επίσημη παρέμβαση για τη στήριξη των τραπεζικών ιδρυμάτων έχει μειώσει σημαντικά την πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο. Η ομαλοποίηση των συνθηκών στις χρηματοπιστωτικές αγορές και το τέλος της περιόδου της απομόχλευσης, σε συνδυασμό με χαμηλότερα επιτόκια, θα αποτελούσε τον πιο προφανή καταλύτη για την ενδυνάμωση των χρηματιστηρίων. Δεδομένων των ρευστών διαθεσίμων, υπάρχουν αρκετά χρήματα που περιμένουν να επενδυθούν και πάλι σε μετοχές, όταν οι συνθήκες θα είναι πιο κατάλληλες.


* Head of Asset Allocation & Economics, Multi-Asset Portfolio Strategies Team, BlackRock


 

  Περιεχόμενα
Editorial: Αναζητώντας απαντήσεις που αξίζουν χρυσάφι
Επικαιρότητα
Προτάσεις Αγοράς: Χρηματοστήριο - το «παιχνίδι» πέρασε στους πολιτικούς!
Στιγμιότυπα από τη Σοφοκλέους
Συνέντευξη: Σπύρος Καπράλος - Πρόεδρος Χρηματιστηρίου Αθηνών
¶ρθρο: Η παγκόσμια οικονομική κρίση και οι χρηματιστηριακές αγορές
Θέμα: Οι 4 εποχές του χρηματιστηρίου και τι «διδάσκουν» για τις επενδύσεις
Θέμα: Επενδύσεις σε ακίνητα - Αγοραστικές ευκαιρίες, ικανοποιητικές αποδόσεις
Θέμα: Προτείνεται ειδικό βαλκανικό πακέτο στήριξης
Ανάλυση Merrill Lynch: Πώς βλέπει το επενδυτικό 2009 ο Gary Dugan της Merrill Lynch
Αφιέρωμα: Εταιρίες Δημοσίου
Παρουσίαση: Ο νομπελίστας P.Krugman για την οικονομική κρίση
Αφιέρωμα: South-East Europe Insurance Conference 2008
Παρουσίαση: ΧΡΗΜΑ & INSURANCE WORLD - Νέες κσι ανανεωμένες εκδόσεις της Metaholding
Αφιέρωμα: Αγορά μαζικής εστίασης
Παρουσίαση: IDC Security Roadshow 2009
Αφιέρωμα: Καταθετικά προϊόντα τραπεζών
Αφιέρωμα: Αγορά γαλακτοκομικών προϊόντων
Διεθνείς Αγορές: 2009, με βαρυχειμωνιά
Ανάλυση Schroders: Πως βγήκαν οι αγορές από τις προηγούμενες υφέσεις
Αποκλειστικότητα Euromoney: Πως οι εταιρείες θα επιβιώσουν όσο διαρκεί η κρίση ρευστότητας
Ανάλυση BlackRock: Οι προοπτικές του 2009
Στα ενδότερα του Χρηματιστηρίου Αθηνών
Τα νέα της αγοράς
Δια ταύτα...: Μάλλον, για χλωμό το βλέπουμε

 Όροι και προϋποθέσεις του site